Chương 2: 1. Nào, ôn tập thôi!

1. Nào, ôn tập thôi!

Bản đồ Tư duy sẽ giúp việc ôn tập trở nên nhẹ nhàng. Em có thể sắp xếp lại bài vở, thời gian ôn luyện, nhàn nhã trải qua các kỳ thi mà vẫn đạt kết quả xuất sắc!

Này! Sắp đến kỳ thi rồi phải không? Căn phòng của em đã trở thành “bãi chiến trường” chưa? Ba mẹ em có liên tục nhắc nhở em ôn bài không? Em đã bắt tay vào việc ôn tập chưa?

À há! Em có thể đánh lừa mọi người và vờ như đang ôn tập, nhưng CHÍNH EM biết mình chưa hề đụng đến chữ nào! Bắt đầu lo lắng rồi ư? Việc trì hoãn này sẽ trở thành thói quen nguy hại, ảnh hưởng không tốt đến cuộc sống sau này của em. Nào, hãy khôn ngoan và xông xáo lên!

Bắt đầu ôn tập thôi!

Ôn tập? Thôi rồi!!!

Chẳng có lối thoát đâu. Vậy, “ôn tập” – cái từ đáng ngại ấy – có nghĩa là gì? À, hiểu nôm na thì đó là học lại điều đã học, tức bao gồm xem lại, nghiền ngẫm lại và ghi nhớ.

Nhưng giờ đây hãy quên cái khái niệm ôn luyện đi cùng với bao vất vả, cực nhọc bên chồng sách vở cao ngất và nhàm chán kia đi! Phải để cái đầu của em được VUI CHƠI, THOẢI MÁI! Rồi em mới NHỚ bài dễ hơn. Đến khi bước vào phòng thi, em sẽ có thể trả lời rành rọt các câu hỏi mà không vướng phải khó khăn nào, và vượt qua kỳ thi với kết quả mỹ mãn!

Còn chuyện mơ mộng thì sao? Tất cả chúng ta đều mơ mộng. Thật ra, em có thể đạt điểm tuyệt đối với môn Mộng Mơ đấy chứ! Tuy nhiên, trái với điều các giáo viên thường nói, mơ mộng đâu phải chỉ là ngẩn ngơ nhìn vào một khoảng không, và nó cũng chẳng hề gây lãng phí thời gian. Đó chính là hoạt động thú vị của não bộ. Khi em ôn tập bằng cách sử dụng Bản đồ Tư duy, bộ não của em sẽ “bay” theo và “vui đùa” với những kiến thức đã học. Nói cách khác, mơ mộng giúp em khắc ghi sâu kiến thức hơn nữa.

Bản đồ Tư duy không chỉ giúp em ôn bài, mà còn giúp em trải qua kỳ thi với tâm trạng thoải mái. Khó tin phải không? Liệu có thể dễ dàng đến thế? Thật đấy! Em hoàn toàn có thể!

Cuốn sách này sẽ hướng dẫn em cách ghi n cách sắp xếp bài học, cách khai thác khả năng c trí não và tạo cảm giác thích thú, thoải mái khi ô tập cũng như khi thi cử. Ngay sau khi đọc xon cuốn sách này, chắc chắn em sẽ mong chờ đến lúc được ôn tập cho mà xem! Và trên hết, em sẽ nhận được kết quả tương xứng với công sức mình đã bỏ ra.

Tôi biết! Tôi biết mà!

Thỉnh thoảng em có vấn đề với việc ghi nhớ, như nhớ tên một diễn viên hay tên người hát ca khúc em yêu thích. Em có BIẾT, nhưng em chẳng thể lôi thông tin đó ra khỏi bộ nhớ của mình.

Chúng ta ai cũng từng trải qua tình huống như thế. Và thường sau vài phút để đầu óc suy nghĩ về chuyện khác, em lại nhớ ra điều mình định nói lúc trước. Chuyện này là BÌNH THƯỜNG trong cuộc sống hàng ngày; duy chỉ có điều, nếu xảy ra đúng vào lúc đang làm bài thi thì quả là ÁC MỘNG!

Hãy để bộ não vào guồng

Sau đây là vài câu hỏi trắc nghiệm (không phải là bài thi đâu nhé!)…

- Trí nhớ của em có giống một cái sàng, dễ bị nghẹt khi em nhồi quá nhiều kiến thức vào cùng một lúc không?

- Em có gặp khó khăn trong việc tập trung không? Khi nhìn vào tờ giấy làm bài thi, đã bao giờ chữ nghĩa trong đầu em dường như bay biến đi đâu hết cả?

- Phần bài ghi chép của em trông có nhàm chán và khiến đầu óc em mệt mỏi?

- Em có thấy choáng váng khi nghe nhắc đến từ “ôn tập”?

- Em có thường trì hoãn việc ôn tập đến tận phút giây cuối cùng và sau đó phải gấp rút “nhồi nhét”? Em có GHÉT ôn tập và SỢ thi cử không?

- Em có lo lắng về bài làm không? Em có HỐI TIẾC khi nhận được kết quả, bởi vì em biết lẽ ra mình có thể làm bài tốt hơn?

Đừng lo lắng nếu hầu hết câu trả lời là “Có”. Những gì em cần làm là học cách khai thác khả năng vô hạn của bộ não. Nhờ đó mà các kỳ thi, hay bài kiểm tra sẽ trở nên DỄ DÀNG.

Một trong những điều quan trọng nhất em có thể làm khi ôn tập là tăng cường BỘ NHỚ của mình. Để chuẩn bị cho kỳ thi, em phải NHANH CHÓNG ghi nhớ rất nhiều kiến thức trong một khoảng thời gian có hạn. Vậy làm thế nào để trí nhớ hoạt động nhanh hơn? Trước tiên, em cần biết bộ não của chúng ta ghi nhớ như thế nào.

Điều vừa học hỏi sẽ lưu lại trong trí não được bao lâu? Vài giờ, một ngày, một tuần, hay nửa tháng? Chà, sự thật đáng buồn là chỉ sau một thời gian rất ngắn – chưa đến một ngày – hầu hết những gì em vừa học trong ngày sẽ bay biến, TRỪ KHI em làm gì đó để ngăn quá trình quên lãng này lại.

“Không biết cách ôn tập hiệu quả, em sẽ quên hết 80% những gì em vừa học trong ngày. Sợ chưa nào?!”

Vậy có thể làm gì đây? Em có thể XEM LẠI những gì em vừa học, và dùng Bản đồ Tư duy. Xem lại có nghĩa là ÔN TẬP – nhưng theo một cách thức khác! Nếu chịu khó xem lại bài chừng NĂM lần thôi, kiến thức có thể được lưu trong đầu em MÃI MÃI!!!!!! Vậy nên đừng vội nhét cuốn tập tít dưới đáy cặp sách. Ngay khi tan trường về, hãy dành ra vài phút xem lại những gì đã ghi chép. Việc này sẽ giúp em giảm được rất nhiều thời gian ôn tập nước rút trước kỳ thi.

5 lần – phương pháp ôn đi luyện lại

Đây là bí quyết giúp kiến thức khắc sâu vào trong trí nhớ. Lần thứ nhất là khoảng 1 giờ sau – sau khi đọc xong cuốn sách, hay kết thúc giờ học ở trường. Lần thứ hai là vào ngày hôm sau. Lần thứ ba là vào khoảng một tuần sau đó, lần thứ tư là một tháng sau, và lần thứ năm – lần cuối cùng – là vào sáu tháng sau. Thế là xong, kiến thức đã MÃI MÃI nằm trong đầu em! Nhưng là sao em nhớ được mình cần xem lại những gì và vào lúc nào? Đây là lúc em cần đến Bản đồ Tư duy!

Những điều cần biết về bộ não!

Em có biết não bộ của chúng ta gồm hai bán cầu não, và mỗi bên lại có cách tư duy riêng không? Chúng ta dùng não trái khi tư duy bằng ngôn ngữ, con số và trình tự; dùng não phải để tưởng tượng, mơ mộng, nhận biết màu sắc, thực hiện các hoạt động có tiết tấu. Vậy nên lúc đang lắc lư theo giai điệu yêu thích, não phải của em đang hoạt động “hết mình” đấy. Trong khi học, em nhận thấy mình thường dùng bán cầu não nào nhiều hơn? À, tất nhiên là bán cầu não trái rồi.

“Hai nửa tạo nên cả thế giới.”

Trên thực tế, khi làm bài tập về nhà và ôn bài, em chủ yếu dùng phần bán cầu não trái, trong khi bán cầu não phải lại ít hoạt động hơn – thế là phí phạm rồi! Thật đáng tiếc, bởi vì em vẫn có thể sử dụng bán cầu não phải để hoàn thành xuất sắc bài tập, giúp em ôn tập và đạt kết quả tốt trong kỳ thi!

Cụ thể em sẽ làm gì? Hãy để bộ não tuyệt vời của em “chơi đùa” với màu sắc và hình ảnh, vừa kết hợp với chữ nghĩa và danh sách liệt kê.

Kết bạn với bán cầu não phải

Chúng ta hãy cùng làm một cuộc thử nghiệm nho nhỏ nhé!

Hãy nghĩ về một người bạn bất kỳ (có thể là người bạn thân của em). Điều gì bật ra trong đầu em ngay lúc này? Một từ/cụm từ? Một danh sách? Hay là một hình ảnh về bạn ấy? Tôi dám chắc đó là hình ảnh! Vậy, cách dễ nhất để nhớ về một người bạn là vẽ hình cậu ta ra giấy, phải không? Em thấy đấy, não bộ đã tự động tư duy theo “não phải”, nghĩa là tư duy bằng màu sắc và hình ảnh.

“Một hình ảnh có thể nói thay cho cả ngàn lời.”

Vận dụng các kỹ năng não phải để ôn tập

Em có thể dùng phần não tư duy hình ảnh (tức bán cầu não phải) cho việc ôn tập. Thực hiện như thế nào? Bằng cách vẽ hình và dùng màu sắc để ghi nhớ những KIẾN THỨC và KHÁI NIỆM. Chính xác là sẽ làm gì? Hãy dùng Bản đồ Tư duy. Nhưng Bản đồ Tư duy là gì?

Bản đồ Tư duy là một loại bản đồ đặc biệt “thân thiện” với bộ não, giúp em tư duy, tưởng tượng, ghi nhớ, lên kế hoạch và phân loại thông tin – nói ngắn gọn thì đây là một công cụ tuyệt vời, có thể giúp em ôn tập.

Nghe có vẻ phức tạp, nhưng thật ra Bản đồ Tư duy rất dễ sử dụng. Tất cả những gì em cần là bút màu, giấy không đường kẻ và… bộ não của em!

Nào, bắt đầu thực hiện thôi! Ngay bây giờ, hãy vẽ một Bản đồ Tư duy về tất cả những người bạn thân của em và sở thích của các bạn ấy. Em có thể tham khảo Bản đồ Tư duy của Mel ở trang 16 – 17 để vẽ tấm bản đồ của riêng mình.

- Lấy một tờ giấy không đường kẻ và xoay lại theo chiều ngang. Vẽ một biểu tượng hoặc hình ảnh của chính em vào giữa trang giấy.

- Vẽ các nhánh tỏa ra từ hình chính giữa, mỗi nhánh đại diện cho một bạn. Viết tên các bạn lên từng nhánh.

- Tiếp theo, vẽ hình mỗi bạn lên trên nhánh tương ứng với tên. Cuối mỗi nhánh lớn, vẽ tiếp các nhánh nhỏ – đại diện cho sở thích của các bạn.

- Với mỗi sở thích, em có thể vẽ hình ảnh hoặc biểu tượng để minh họa cho sinh động.

Nếu xuất hiện suy nghĩ cho rằng em không biết vẽ, hãy gạt nó ra khỏi đầu em – em CÓ THỂ vẽ! Mọi người đều có thể vẽ, cả em cũng vậy! Bản đồ Tư duy sẽ giúp khơi dậy tiềm năng hội họa trong em.

Giờ em đã liệt kê đủ các bạn của mình lên trang giấy rồi! Vậy Bản đồ Tư duy này dùng để làm gì đây? Để ghi nhớ sinh nhật của các bạn mình. Nếu em muốn mua quà tặng bạn, bản đồ cũng cho thấy các bạn của em thích gì.

Bản đồ tư duy - Bạn bè

Khi đã có thể vận dụng nhuần nhuyễn Bản đồ Tư duy, hãy chia sẻ với các bạn của em cách thực hiện nhé!

Điều chỉnh để ôn tập!

Nhiều em cho rằng dù có dùng cách gì thì việc ôn tập vẫn thật nhàm chán!

Chà, có thể đấy! Nhưng cũng chưa hẳn! Thử nghĩ xem, sở dĩ việc ôn tập chán ngắt là do chúng ta thực hiện nó theo cách khiến bộ não – vốn rất tuyệt vời, sáng tạo và mạnh mẽ – thấy mệt mỏi, uể oải.

Chúng ta ngán ngẩm khi phải đọc từng hàng đen thẳng đều trên trang giấy trắng mà không bất cứ một hình ảnh hay màu sắc thú vị nào kích thích trí tưởng tượng, hoặc chỉ đơn giản l để làm vui mắt nhìn.

Rồi mí mắt càng lúc càng nặng trĩu, tâm trí bắt đầu lang thang, chờ đợi điều gì đó thú vị để khơi dậy niềm vui thích ôn tập. Thật ra khi đó em không thể học hay ghi nhớ thêm được gì. Điều mà trí não cần nhất vào lúc này chính là màu sắc và nét tươi tắn! Bản đồ Tư duy có thể đáp ứng được những yêu cầu này.

Nhưng BẰNG CÁCH NÀO?

Do sử dụng cả màu sắc và hình ảnh nên Bản đồ Tư duy giúp chúng ta tư duy bằng cả hai bán cầu não, nhờ vậy mà việc tư duy, lập kế hoạch, sắp xếp và ghi nhớ trở nên dễ dàng.

Nào, chúng ta cùng thử nghiệm thêm một lần nữa nhé!

Đây là mẩu tin về một vụ hỏa hoạn từng xảy ra ở London:

TRẬN ĐẠI HỎA HOẠN Ở LONDON

Vào ngày 2 tháng 9 năm 1666, một vụ cháy đã xảy ra ở khu Pudding Lane, London. Ngọn lửa bắt đầu từ nhà một người thợ làm bánh cho nhà vua.

Ngọn lửa lan nhanh và gây ra nhiều thiệt hại. Nhiều người nghèo đã bị chết cháy trong nhà.

Nhiều người đã chạy vội về phía sông Thames và ném đồ đạc của mình xuống sông.

Người ta kéo sập nhiều ngôi nhà trên đường đi của ngọn lửa nhằm hạn chế tốc độ lan truyền của nó. Tuy nhiên cuối cùng đội cứu hỏa đã phải dùng thuốc nổ để phá bỏ nhiều ngôi nhà, tạo khoảng trống để cắt đứt đường đi của ngọn lửa. Vụ cháy phá hủy tám mươi bốn nhà thờ, trong đó có cả nhà thờ St. Paul (cũ), nhiều tòa nhà kiên cố và hàng trăm căn nhà gỗ nằm san sát nhau. Trận hỏa hoạn cũng xóa sổ những con hẻm nhếch nhác, quét sạch mọi vết tích của trận đại dịch hạch(*).

Will Penfold

Disaster Reporter

©Daily News

(*) Diễn ra từ năm 1665 – 1666

Không cần xem lại mẩu tin ở trang trước, em hãy cố gắng trả lời các câu hỏi sau:

CÂU HỎI

1. Thời gian xảy ra vụ hỏa hoạn?

2. Vụ hỏa hoạn bắt nguồn từ đâu?

3. Người ta dùng cách gì để ngăn ngọn lửa?

4. Bao nhiêu nhà thờ đã bị phá hủy?

5. Nhà thờ lớn nào đã bị thiêu rụi?

6. Yếu tố nào khiến cho ngọn lửa lan nhanh?

7. Trận hỏa hoạn mang lại điều tốt đẹp duy nhất nào?

Em có thể trả lời đúng tất cả các câu hỏi chỉ sau một lần đọc không? Có lẽ là không. Để làm được như thế, em phải quan sát thật kỹ và cần có một trí nhớ tốt.

Nếu đọc lại lần nữa và cố ghi nhớ những chi tiết quan trọng, em sẽ mất bao lâu để nhớ được hết tất cả? Mười phút? Một tiếng? Hai tiếng? Đến ngày mai mới xong? Tuần tới? Hay… một thời điểm nào đó chưa thể xác định?

Chà chà, em có thể nhớ được các chi tiết cho đến hết ngày hôm nay, hay thậm chí là sang ngày mai. Nhưng nếu không xem đi xem lại thì việc ghi nhớ sẽ khá vất vả đấy! Trí não đã quá chán những hàng chữ đen thẳng hàng tiếp nối nhau trên trang giấy kẻ sẵn. Bộ não giàu sức sống của em cần có điều gì đó hơn thế nữa. Màu sắc và hình ảnh trên trang giấy không dòng kẻ sẽ tạo cảm giác hứng thú, giúp em ghi nhớ tốt. Hãy cho bộ não “nhìn thấy” nhiều màu sắc và hình ảnh, rồi em sẽ nhớ được RẤT, RẤT NHIỀU thông tin.

Luôn nhớ rằng:

Sơ lược về cách lập Bản đồ Tư duy

Làm thế nào để sắp xếp cả đống thông tin trong mẩu tin trên và đưa chúng vào trí nhớ một cách dễ dàng hơn?

1. Đầu tiên, hãy chuẩn bị vài cây bút màu, một tờ giấy không dòng kẻ – nhớ xoay tờ giấy theo chiều ngang nhé.

2. Ở giữa tờ giấy, vẽ một bức hình với hàng chữ chủ đề chính (chẳng hạn như chủ đề ở đây là “Trận đại hỏa hoạn ở London”).

3. Giờ em hãy chọn ra 4 chi tiết mà mình nhớ được và vẽ ra các nhánh chính. Nhớ dùng màu khác nhau cho mỗi nhánh chính!

4. Sau đó, khi những thông tin chi tiết hơn bật lên trong đầu em, vẽ thêm các nhánh nhỏ từ mỗi nhánh chính và điền các chi tiết này vào vị trí thích hợp trên Bản đồ Tư duy.

Em nắm được rồi chứ?

Vừa rồi, em đã viết ra những chi tiết mà em có thể nhớ về “Trận đại hỏa hoạn ở London” lên một trang giấy. Dễ mà phải không?

Vậy em đã đưa vào tấm Bản đồ Tư duy đầu tiên của mình những thông tin gì? Có rất nhiều lựa chọn và cái nào cũng có lý cả. Vậy nên nếu em thấy những thông tin em liệt kê không giống với ví dụ trong sách này thì cũng không cần lo lắng. Mục đích của việc dùng Bản đồ Tư duy là giúp não bộ “vui vẻ” để em có thể nhớ được nhiều hơn. Hãy bổ sung thêm thông tin, hình ảnh cho tấm bản đồ. Đừng lo về chuyện hình vẽ của em có chính xác hay không, chỉ cần bản đồ trông sống động và đầy màu sắc, có thể GỢI NHỚ lại nội dung là tốt rồi. Hãy kết hợp thông tin chi tiết với hình minh họa ngay trên nhánh, rồi để cho trí tưởng tượng mặc sức bay bổng!

Giờ thì nhìn lại tấm bản đồ của em, cố nhớ những thông tin được trình bày trên đó và màu sắc các nhánh. Hình ảnh và màu sắc sẽ gợi nhắc những thông tin có liên quan, điều này đặc biệt hữu ích khi làm bài kiểm tra.

Bản đồ tư duy - Trận đại hoả hoạn ở London