Chương 4: 3. Sắp xếp lại!

3. Sắp xếp lại!

Nếu ôn tập tốt, em sẽ nhớ LÂU HƠN. Bằng cách nào?

Vì bộ não có khả năng hiểu và kết nối những điều có liên hệ với nhau.

Một số người (à, đúng ra là chỉ vài người) có tính tổ chức cao và luôn dọn dẹp phòng ốc ngăn nắp, nhưng đa số lại có khuynh hướng hơi bừa bộn. Tuy nhiên, dù gì thì em cũng cần sắp xếp lại nơi học tập để có thể ôn bài cho tốt. Hãy nghĩ xem, não CỦA EM thích môi trường học tập nào hơn? CẦN có những điều kiện gì để đạt kết quả ôn tập tốt?

Mẹo ôn tập của thầy Tony

Sau đây là một vài đề nghị “thân thiện” với bộ não của em:

- Một không gian đầy đủ ánh sáng.

- Một cái bàn – bàn học hoặc một bề mặt phẳng nào đó – để có không gian trải rộng ý tưởng (vẽ Bản đồ Tư duy đấy!).

- Một chiếc ghế tương đối thoải mái (nhưng khoan hẵng ngủ gật nhé!).

- Bút bi, bút chì và bút màu.

- Sách vở, tài liệu học tập và giấy không hàng kẻ (để kích thích trí não).

- Một tấm bảng lớn để dán Bản đồ Tư duy lên (để có thể thấy mọi thứ chỉ với một cái lướt nhìn – “ngầu” chưa!).

- Những dụng cụ quan trọng khác, như: tranh ảnh, bằng khen…

CẢNH BÁO! CẢNH BÁO! CẢNH GIÁC VỚI VIỆC XAO NHÃNG!

Cẩn thận! Có đến bốn con “quái vật” đầy cám dỗ đang mời gọi em đấy. Con nào cũng đều có thể cản trở việc ôn tập của em được hết. Đó chính là ti-vi (và đầu đĩa các loại), trò chơi điện tử, máy vi tính và điện thoại (cả điện thoại bàn và điện thoại di động). Chúng đang vẫy gọi và khiến em phải chú ý, kiểu như “Nhìn tôi nè!”, “Chơi với tôi đi!”, “Nhấn vào các nút trên người tôi này!”, hay “Nói chuyện với tôi nhé!”.

Hãy xem đây là những điều thú vị em có thể tận hưởng sau những lần ôn tập. Nếu em cần dùng máy tính để tìm kiếm thông tin, phải tự nhắc nhở bản thân là chỉ dùng nó với mục đích ôn tập thôi, KHÔNG PHẢI để chơi điện tử hay “chát chít”. Với lượng thời gian tiết kiệm được nhờ ôn tập với Bản đồ Tư duy, em sẽ sớm được thư giãn với những phương tiện giải trí này.

Khởi động!

Bàn học của em sắp trở thành bệ phóng cho quá trình ôn tập, vì thế hãy sắp xếp lại mọi thứ cho thật ngăn nắp. Bỏ đi những thứ thật sự không cần thiết và sắp xếp lại vở ghi bài, sách theo môn học. Xếp chúng thành hàng trên kệ sách. Bỏ bút viết vào ống bút, ở vị trí thuận tay với. Nhớ chừa ra một ít chỗ để đặt những thứ em ưa thích như đĩa CD hay lọ ngôi sao may mắn. Góc học tập gọn gàng, ngăn nắp sẽ giúp tinh thần em thêm phấn chấn, suy nghĩ thông suốt và tiết kiệm thời gian cho chặng đường dài sắp tới.

Bản đồ Tư duy – Nguồn khích lệ tinh thần

Bây giờ, em đã có một góc học tập phù hợp để bắt đầu lên kế hoạch ôn tập. Ngay từ lúc bắt đầu năm học (phải, sớm như vậy đấy!), hãy lấy một tờ giấy lớn (hoặc có thể ghép nhiều tờ khổ A4 với nhau) để tạo tấm Bản đồ Tư duy. Mấu chốt là tự nhắc mình ôn tập ngay từ đầu, sau đó là tiếp thêm động lực để thúc đẩy em tiếp tục thực hiện. Bản đồ Tư duy sẽ liên tục khích lệ tinh thần em. Cố lên! Em thấy mình có thể làm được rất nhiều điều, và cảm thấy bớt căng thẳng hơn.

Vài người thường rơi vào trạng thái không tốt khi th bắt tay vào việc ôn tập. Họ cứ trì hoãn từ ngày này q ngày khác, tuần này qua tuần khác cho đến khi bị bu phải làm trong trạng thái hốt hoảng vào những ph cuối cùng. Đâu cần phải như vậy!

Chỉ cần ôn luyện TRONG SUỐT QUÁ TRÌNH HỌC là được.

Đừng để đầu óc phải bứt rứt

Ngay từ đầu năm học, mỗi ngày, khi ngồi làm bài tập về nhà, hãy tập thói quen nhìn lại một lượt những gì đã học vào buổi hôm đó. Nếu cảm thấy chưa nắm vững điều gì đó, hãy nhờ bạn bè, bố mẹ hoặc anh chị giảng giải thêm. Đừng để tâm trí không yên vì chưa hiểu bài.

Lời nhắc nhở: 5 lần xem lại bài

Hãy nhớ: Ôn đi ôn lại năm lần sẽ giúp nhớ thật lâu. Vậy nên, nếu em chịu xem lại bài học 5 lần trong khoảng thời gian 6 tháng, kiến thức sẽ lưu vào đầu em mãi mãi (xem trang 11). Khi đã tập thói quen thường xuyên xem lại bài vở trong suốt học kỳ, em sẽ thấy mình lúc nào cũng đang ôn luyện. Sao nhiều vậy? Nghe mà thấy sợ quá! Không đâu, em chỉ cần ôn mỗi lần một ít, và rồi việc đó sẽ trở thành thói quen. Tuyệt hơn nữa là khi kỳ thi gần đến, EM CŨNG ĐÃ ÔN BÀI XONG RỒI!!!

Ôn 5 lần = Ghi nhớ rất lâu

- Lần thứ nhất – Khoảng một tiếng sau giờ học ở trường, hoặc sau khi xem xong quyển sách, bài viết… nào đó.

- Lần thứ hai – Ngày hôm sau

- Lần thứ ba – Một tuần sau

- Lần thứ tư – Một tháng sau

- Lần thứ năm – Sáu tháng sau

Một trang cho tất cả

Bản đồ Tư duy không chỉ giúp em có cái nhìn tổng quan về những gì cần học, nó còn giúp em thấy được mình đã hoàn tất phần nào – tất cả chỉ nằm gọn trong một trang. Bản đồ ở trang sau là một ví dụ về cách vận dụng Bản đồ Tư duy để ôn tập. Ôn bài theo cách thức mới mẻ này, em sẽ luôn đạt thành tích tốt trong thi cử.

Bản đồ tư duy - Kế hoạch ôn tập

Góc rèn luyện

Giờ em hãy tự thực hiện một tấm Bản đồ Tư duy Kế hoạch Ôn tập, với những nội dung cần ôn đi nào! Lấy ra một tờ giấy, bút màu và:

1. Vẽ vào chính giữa tờ giấy một hình ảnh có liên quan đến việc ôn tập.

2. Trên mỗi nhánh chính, viết tên từng môn học (nhớ chọn màu sáng cho các nhánh nhé!).

3. Trên nhánh phụ, viết ra chủ điểm của môn học (những nội dung tôi đưa ra ở trang trước chỉ là ví dụ, em có thể thay đổi theo tình huống cụ thể của riêng em). Nên nhớ là vẽ càng nhiều hình minh họa càng tốt.

4. Mỗi lần ôn xong nội dung nào, em có thể đánh dấu bằng một miếng đề can hình dễ thương, hay chỉ cần đánh dấu thôi. Nhờ vậy em sẽ thấy ngay mình đã ôn được đến đâu. Đừng uể oải và lảng tránh những môn học, những phần bài khiến em nản lòng nhất. Những phần đó cần nhiều thời gian và cần được chú ý hơn những phần khác. Đặt mục tiêu thu thập thật nhiều dấu hoặc hình đề can dễ thương từ những phần em không thích.

5. Bước cuối, hãy dán Bản đồ Tư duy này lên tường.

Mẹo ôn tập của thầy Tony

- Hãy bắt đầu ôn tập ngay từ đầu năm học, ngay cả khi em chỉ tốn vài phút với nó. Hãy tự tạo thói quen dành chút thời gian sau giờ học ở trường để xem lại những gì mình đã học được.

- Càng xem lại bài học nhiều lần (tối thiểu là 5 lần), kiến thức càng ăn sâu vào trí não và sẽ lưu lại đó cho đến khi thi.

- Dành nhiều thời gian hơn để xem lại những môn học mà em còn yếu. Nhờ người khác (bạn học, cha mẹ, thầy cô, anh chị em) giúp đỡ nếu em không hiểu nội dung nào đó.

- Ôn đi ôn lại 5 lần sẽ giúp em nhớ lâu hơn.

Đọc thêm

Có thể em đã từng nghe nhiều người cứ liên tu bất tận nói về chuyện đọc thêm và băn khoăn không hiểu họ đang nói gì. Ái chà, hiểu đơn giản thì đó là tìm hiểu, nghiên cứu thêm từ sách vở và các nguồn thông tin khác (ngoài sách giáo khoa) như trang web, tạp chí. Em cũng có thể theo dõi những chương trình ti-vi hoặc vào thư viện tìm đọc những tài liệu có liên quan đến môn học.

Việc này sẽ giúp mở mang kiến thức và giúp em duy trì được niềm say mê học tập. Em sẽ có thể nắm bắt ngay được quan điểm và ý kiến của người khác, nhờ vậy mà em thấy HỨNG THÚ hơn với môn học, với đề tài đang được trao đổi. Nếu cảm thấy điều này thực sự lý thú thì tức là em đang tiến những bước vững chắc trên con đường hướng đến THÀNH CÔNG.

Trong khi đọc thêm, em có thể dùng Bản đồ Tư duy để ghi chép và ghi nhớ những gì đã đọc. Hãy đính kèm nó vào bộ hồ sơ Bản đồ Tư duy cùng những ghi chép khác, hoặc em có thể dán nó lên tường cùng với những tấm bản đồ khác.

Thư giãn nào!

Hãy giải lao một chút khi đã ôn bài xong. Hãy xem việc giải lao giữa lúc ôn tập là một phần cần thiết trong kế hoạch ôn tập – thêm mục này vào Bản đồ Tư duy Kế hoạch Ôn tập luôn nhé! Em có thể dành ra vài phút chơi đùa với vật nuôi hoặc nói chuyện với bạn bè, nhưng đừng để bị những trò vui lôi kéo.

NHỚ nhé! Em phải trở lại ôn tập ngay sau khi giải lao (chỉ 5 – 10 phút giải lao thôi!). Phải biết nghiêm khắc với bản thân. Nếu cần, hãy đặt đồng hồ báo giờ để biết khi nào cần quay lại việc học. Em cần học cách kiểm soát thời gian, đừng để những thứ khác (chẳng hạn như “bốn kẻ thù”) kiểm soát em.

Đừng nhụt chí khi ai đó khoe rằng cậu ta đã học liền tù tì đến 10 tiếng đồng hồ mà chẳng cần giải lao. Anh chàng này hẳn đang mơ rồi đây! Họ làm thế có lẽ là để khiến em chùn bước, hoặc là họ chỉ đang tự lừa phỉnh bản thân bởi chính họ cũng đang lo sốt vó. Mà có khi họ chỉ muốn… khoe khoang thôi! Nếu thực sự ôn tập mà không cần ngơi nghỉ, vậy thì việc ôn tập của họ KHÔNG HIỆU QUẢ chút nào. Ôn bài thường xuyên và biết nghỉ ngơi đúng lúc mới giúp chúng ta GHI NHIỀU ĐIỂM.

Đứng dậy và đi dạo loanh quanh

Giải lao bằng cách VẬN ĐỘNG THỂ CHẤT cũng khá quan trọng đấy! Tập thể dục sẽ giúp cơ thể hấp thu thêm khí ôxy cung cấp cho não bộ. Rồi em sẽ tỉnh táo, nhanh nhẹn và suy nghĩ sắc sảo hơn. Bộ não của em sẽ vận hành ngang ngửa với một chiếc xe đua thứ thiệt, chứ không phải là một chiếc xe bò đang chậm chạp lăn bánh.

Trong khi đang ngồi miệt mài ôn tập, đôi khi cũng cần đứng dậy đi loanh quanh để giúp cơ thể thoải mái. Nhờ đó, cơ thể em sẽ khỏe hơn và bộ não cũng vận hành tốt. Nếu em thường xuyên chơi một môn thể thao nào đó, hãy đưa hoạt động này vào thời gian biểu ôn tập – xếp vào Bản đồ Tư duy Kế hoạch Ôn tập cùng với các môn học khác.

Em cần đứng dậy và đi dạo loanh quanh. Nếu chơi một môn thể thao đồng đội, em sẽ thích thú với việc gặp gỡ bạn bè và làm chuyện gì đó KHÁC hơn, MỚI hơn. Dù không phải là người yêu thích thể thao nhưng em cũng nên dành ra chút thời gian để di chuyển, vận động. Nhảy nhót theo điệu nhạc ưa thích, hay trượt pa-tin chẳng hạn. Mọi hoạt động vận động đều hiệu quả. Cứ ngồi ì một chỗ, chẳng chịu vui chơi sẽ chỉ khiến đầu óc em càng MỤ MỊ hơn thôi.

Nên nhớ, em có đến triệu triệu tế bào thần kinh đang mong muốn được vận động đấy.

Thư giãn chút ít sau mỗi bước tiến!

Hãy tự thưởng cho bản thân vì đã hoàn thành những gì mình đã đề ra. Thật thú vị khi có điều gì đó để trông đợi và cũng giúp em cảm thấy mình đã hoàn thành xong một nhiệm vụ. Hãy chọn những tặng phẩm nho nhỏ, giản đơn nhưng khơi dậy cảm xúc đặc biệt, tương xứng với công sức đã bỏ ra. Chưa cần nghĩ đến những phần thưởng to lớn – để SAU KHI thi xong hẵng tính!

Dành ra bao nhiêu thời gian để ôn tập?

Khi kỳ thi học kỳ đến gần, hãy tính xem em cần bao nhiêu thời gian để ôn cho mỗi môn học. Em có thể ghi chú lại mình đã ôn chính xác là bao nhiêu lần ngay trên Bản đồ Tư duy Kế hoạch Ôn tập. Nên nhớ là ÔN ĐI ÔN LẠI 5 LẦN SẼ GIÚP NHỚ THẬT LÂU.

Rồi em sẽ thấy mỗi lần xem lại một nội dung nào đó, em dần thân thuộc với nó hơn và thời gian bỏ ra sẽ ít hơn lần trước. Hãy đánh dấu, hay dán một hình đề can lên Bản đồ Tư duy khi đã hoàn tất những việc định làm. Với những môn mà em còn yếu, em cần “tích lũy” nhiều dấu (hay đề can) hơn những môn em đã vững.

Hãy hiểu chính mình hơn nữa!

Em thuộc kiểu người nào? Em đã từng tìm hiểu điều này chưa? Thuộc típ người nào sẽ ảnh hưởng đến hầu hết mọi việc em cố làm, hoặc quyết định em có thành công hay không – bao gồm cả việc ôn tập và vượt qua kỳ thi. Mỗi người chúng ta có những điểm mạnh và điểm yếu riêng. Điều em cần làm là xác định rõ những mặt trội của mình để tiếp tục phát 50 huy và còn yếu ở điểm nào để cố gắng khắc phục.

Ví dụ như có bạn giỏi Địa lý nhưng lại học kém môn Lịch sử. Vậy bạn này cần làm gì? Bạn ấy cần bỏ ra nhiều thời gian hơn cho môn Lịch sử trong suốt quá trình học.

Còn em có những điểm mạnh và điểm yếu nào?

Em cảm thấy nhanh nhẹn, hoạt bát và tỉnh táo hơn vào buổi sáng hay em thuộc kiểu “cú đêm”, tức là thích làm việc về đêm hơn? Nếu em thấy mình là kiểu người “thích ngày”, hãy tận dụng điều này và chịu khó xem lại bài vở vào sáng sớm, dành thời gian buổi tối để đọc thêm với tâm trạng thoải mái. Bằng cách này, em sẽ tận dụng hiệu quả điểm mạnh của bản thân.

Củng cố lòng tự tin

Tự tin là “chìa khóa” giúp thực hiện rất nhiều việc trong đời. Với lòng tự tin, em sẽ cảm thấy hứng thú và sẽ hoàn thành tốt công việc. Nếu thấy không ưa thích môn học nào đó, có lẽ là do em

mất nhiều thời gian để hiểu bài khi lần đầu tiên nghe giảng và điều này đã phá hỏng lòng tự tin của em ở môn học này – hoặc có thể do em vắng một vài buổi học trước đó, hay do giáo viên giải thích chưa rõ lắm. Rồi em nghĩ: “Ôi! Các bạn đều hiểu, chỉ có mình không hiểu. Mình thật là ngốc nghếch!”.

Em đã để cho chỉ một bước tiến chậm này dần dần gặm mòn lòng say mê và khả năng nắm bắt cả môn học.

Nhưng em không phải là trường hợp duy nhất! Phải dũng cảm lên, đừng bỏ cuộc!

Nhìn vào Bản đồ Tư duy môn học mà em thích, em sẽ nhận ra những mối liên hệ với môn học mà em KHÔNG HỀ thích. Đấy nhé! Mọi thứ đều có liên quan với nhau. Em sẽ thấy thực ra, bản thân mình thích tất cả các môn học.

Tất cả các môn học đều có liên hệ với nhau

Em thích bóng đá và hiện đang chơi cho đội bóng của trường, song em lại ghét Toán cực kỳ vì nghĩ rằng mình chẳng thể hiểu nổi môn đó. Nhưng… nghĩ lại chút nào! Muốn đá bóng giỏi, em cũng cần giỏi Toán nữa. hất là khi em phải tính toán các góc và khoảng cách để chuyền banh đến đúng vị trí mong muốn. Vậy nên, lần tới nếu thầy cô có hỏi một câu về hình học, em hãy liên tưởng ngay đến sân bóng thử xem!

Nếu có điểm nào đó không hiểu – điều khiến em CHÁN GHÉT môn học ấy – thì đừng ngại nhờ người khác giúp đỡ. “Vị cứu tinh” đầu tiên chính là thầy cô. Hoặc là em có thể hỏi bạn bè, anh chị, bố mẹ hay bất kỳ ai cho em cảm giác tin tưởng và biết lắng nghe nghiêm túc.

Khi đã cảm thấy tự tin hơn, em sẽ sớm nhận ra rằng em chẳng hề GHÉT môn học đó tí nào – đúng ra là, em còn thích nó nữa cơ!

Bản đồ Tư duy có thể hỗ trợ gia tăng lòng tự tin trong em do em thấy mình có thể tiếp thu được môn học đó.

(*) “Seven eight nine”: eight (số 8) đồng âm với ate (dạng quá khứ của động từ eat, nghĩa là ăn).