Chương 3: Tiến lên

Chương 3: Tiến lên

Tạo dấu ấn

Để làm việc lớn, bạn cần phải thấy mình đang tạo ra sự khác biệt, tạo ra một dấu ấn có ý nghĩa và thuộc về một điều gì đó rất quan trọng.

Điều này không có nghĩa là bạn phải tìm ra phương pháp chữa bệnh ung thư mà chỉ cần bạn cảm thấy nỗ lực của mình có giá trị. Chỉ cần khách hàng của bạn nói: “Cái này làm cho cuộc sống của tôi tốt đẹp hơn”, hay chỉ cần nếu bạn ngưng những gì mình đang làm thì mọi người sẽ nhận ra ngay.

Bạn cũng nên biết rằng đây là việc khẩn cấp, vì bạn không có nhiều thời gian, và đây là công việc của đời bạn. Liệu bạn muốn tạo ra một sản phẩm hệt như những thứ sẵn có, hay bạn muốn tạo ra sự khác biệt? Những gì bạn làm chính là gia tài của bạn. Đừng chỉ ngồi yên một chỗ và chờ đợi người khác tạo ra sự thay đổi mà bạn muốn. Và cũng đừng nghĩ rằng cần phải có một đội ngũ nhân viên khổng lồ để tạo ra sự khác biệt ấy.

Craigslist(2) là một ví dụ điển hình. Đây chính là công ty đã đánh đổ ngành kinh doanh rao vặt truyền thống. Chỉ với vài chục nhân viên, công ty đã tạo ra hàng chục triệu đô-la doanh thu và lũng đoạn toàn bộ ngành báo chí.

(2) Craigslist là trang mạng rao vặt do Craig Newmark và Jim Buckmaster sáng lập. Craigslist miễn phí gần như tất cả các mẩu quảng cáo đăng trên đó.

Drudge Report do Matt Drudge điều hành, chỉ đơn thuần là một trang web do một người điều hành, nhưng nó lại có tác động to lớn đối với ngành công nghiệp tin tức – những người sản xuất chương trình truyền hình, những người dẫn chương trình đối thoại trên radio và các phóng viên báo chí thường xem Drudge Report là một nơi để tìm kiếm các tin sốt dẻo.

Nếu bạn dự định làm việc gì, hãy làm những việc thực sự ra trò. Không ai biết những anh chàng bé nhỏ sẽ đột ngột xuất hiện lúc nào để tiêu diệt các mô hình cũ đã tồn tại hàng thập kỷ. Bạn hoàn toàn có thể làm điều tương tự trong lĩnh vực của mình.

Gãi đúng chỗ ngứa

Cách dễ dàng nhất và nhanh chóng nhất để có được một sản phẩm hay dịch vụ tuyệt vời là làm ra những thứ mà bản thân bạn cũng muốn sử dụng. Điều đó sẽ giúp bạn thiết kế những gì bạn muốn và bạn sẽ ngay lập tức biết được liệu những gì bạn đang làm có ích hay không.

Tại 37signals, chúng tôi tạo ra những sản phẩm mà chúng tôi cần để điều hành công việc của chính mình. Ví dụ, chúng tôi muốn có một phương pháp lưu trữ thông tin những người mà chúng tôi tiếp xúc, những gì chúng tôi nói với họ và khi nào chúng tôi cần phải triển khai bước tiếp theo. Thế là phần mềm quản lý khách hàng Highrise ra đời. Không cần phải có các nhóm thăm dò ý kiến, các nghiên cứu thị trường hay người môi giới. Chỉ đơn giản là chúng tôi ngứa chỗ nào, chúng tôi gãi chỗ đó.

Khi xây dựng một sản phẩm hay dịch vụ, bạn phải đưa ra hàng trăm quyết định nhỏ mỗi ngày. Nếu bạn giải quyết vấn đề của người khác, tức là bạn không ngừng cố gắng nhắm trúng mục tiêu trong bóng tối. Khi bạn giải quyết vấn đề của chính mình, ánh sáng chan hòa khắp nơi. Bạn biết chính xác câu trả lời đúng là gì.

Nhà phát minh người Anh James Dyson đã “gãi đúng chỗ ngứa” của mình. Trong khi hút bụi ngôi nhà, ông nhận ra chiếc máy hút bụi dạng túi liên tục bị mất lực hút, bụi bẩn cứ bám vào những lỗ nhỏ trên chiếc túi và làm nghẽn đường lưu chuyển không khí. Đó không phải là vấn đề trong tưởng tượng của một ai khác mà là vấn đề thực sự ông trực tiếp trải nghiệm. James Dyson bèn giải quyết vấn đề bằng cách tạo ra chiếc máy hút bụi không túi có lực hút xoáy đầu tiên.

Vic Firth đã nảy ra ý tưởng chế tạo những chiếc dùi trống tốt hơn trong khi đang chơi bộ trống một mặt cho dàn nhạc giao hưởng Boston. Những chiếc dùi anh mua không đáp ứng được yêu cầu, vì vậy anh bắt đầu tự chế tạo những chiếc dùi trống trong tầng hầm ở nhà mình. Rồi một ngày nọ, anh đánh rơi một bó dùi xuống sàn và nghe được tất cả những âm thanh trầm bổng khác nhau. Đó là lúc anh bắt đầu kết hợp những chiếc dùi dựa trên trữ lượng hơi ẩm, cân nặng, độ dày và cao độ âm để chúng tạo thành những cặp dùi đồng nhất. Kết quả này đã trở thành khẩu hiệu cho sản phẩm của anh: “cặp đôi hoàn hảo”. Ngày nay, nhà máy của Vic Firth cho ra đời hơn 85.000 dùi trống mỗi ngày và chiếm 62% thị phần trên thị trường dùi trống ở Mỹ.

Huấn luyện viên điền kinh Bill Bowerman cho rằng đội tuyển của ông cần có những đôi giày chạy bộ nhẹ hơn, tốt hơn. Thế là ông đến xưởng và đổ cao su vào khuôn bánh quế của gia đình. Đó là cách mà đế giày waffle (bánh quế) nổi tiếng của Nike đã ra đời.

Những người này đã gãi chỗ ngứa của họ và mở ra một thị trường khổng lồ những người có cùng nhu cầu với mình.

Khi bạn tạo ra những gì bạn cần, bạn có thể ấn định chất lượng sản phẩm một cách nhanh chóng và trực tiếp, thay vì phải ủy quyền cho người khác.

Mary Kay Wagner, nhà sáng lập công ty mỹ phẩm Mary Kay, biết rằng các sản phẩm chăm sóc da của bà rất tuyệt bởi vì chính bà cũng sử dụng chúng. Lúc đầu, bà mua sản phẩm từ một bác sĩ thẩm mỹ ở địa phương. Khi vị bác sĩ ấy qua đời, Wagner đã mua lại các công thức làm đẹp từ gia đình của vị bác sĩ này. Bà không cần phải có các nhóm thăm dò ý kiến hay thực hiện các cuộc nghiên cứu để biết được những sản phẩm ấy có chất lượng hay không. Bà chỉ cần nhìn vào làn da của chính mình mà thôi.

Quan trọng hơn cả, phương pháp “giải quyết vấn đề của chính bạn” còn làm bạn yêu thích những gì mình tạo ra. Bạn biết rõ vấn đề là gì và hiểu giá trị của những giải pháp cho vấn đề đó một cách tường tận. Chẳng có gì thay thế được điều đó. Sau hết, bạn sẽ song hành cùng nó trong những năm sắp tới. Có lẽ là cả phần đời còn lại của bạn cũng nên. Làm một việc gì mà bạn thật sự quan tâm và yêu thích thì bao giờ cũng tốt hơn.

Bắt đầu ngay thôi!

Bạn có bao giờ nghe bạn bè mình nói: “Tôi từng có ý tưởng về eBay. Giá như tôi mà tiến hành thì giờ tôi thành tỷ phú rồi!” hoặc những câu tương tự như thế? Kiểu lập luận ấy mới thảm hại và hoang đường làm sao. Có ý tưởng về eBay chẳng có liên quan gì đến việc thực sự tạo ra eBay cả. Những gì bạn làm mới thực sự quan trọng, chứ không phải những gì bạn nghĩ, nói, hoặc lên kế hoạch.

Bạn cho rằng ý tưởng của mình rất đáng giá? Thế thì hãy thử đem rao bán và xem liệu bạn sẽ nhận lại được gì. Không nhiều lắm có lẽ là câu trả lời mà bạn có được. Chừng nào bạn chưa thực sự bắt đầu tạo ra một cái gì đó, thì ý tưởng tuyệt vời của bạn cũng chỉ là ý tưởng mà thôi. Và bất cứ ai cũng có vài ý tưởng như vậy.

Vị đạo diễn người Mỹ lừng danh Stanley Kubrick từng khuyên những nhà làm phim đầy tham vọng: “Hãy cầm lấy máy quay, rồi quay một bộ phim bất cứ thể loại nào”. Kubrick biết rằng khi bạn mới vào nghề, bạn cần phải bắt đầu sáng tạo. Điều quan trọng nhất là phải bắt tay vào làm.

Bạn có thể có rất nhiều ý tưởng, và chúng chẳng tốn kém gì cả. Ngay cả ý tưởng độc đáo nhất cũng chỉ đóng một vai trò rất nhỏ trong việc kinh doanh đến nỗi nó gần như không được tính đến. Vấn đề thực sự ở đây là bạn thực thi ý tưởng tốt đến mức nào.

Đừng đổ lỗi cho thời gian

Lời biện hộ phổ biến nhất mà mọi người thường đưa ra là: “Không đủ thời gian”. Họ tuyên bố họ thích mở công ty, học cách chơi một loại nhạc cụ, đưa ra thị trường một sản phẩm mới, viết sách, hay bất cứ việc gì… nhưng cuối cùng họ không thực hiện vì không có thời gian.

Thôi nào. Bạn sẽ luôn có đủ thời gian nếu bạn biết sử dụng thời gian đúng cách. Và cũng đừng nghĩ rằng bạn phải bỏ công việc hiện tại thì mới thực hiện được những dự định của mình. Hãy cứ làm việc bình thường và tranh thủ thực hiện kế hoạch của mình vào buổi tối.

Thay vì xem ti-vi hoặc chơi game, hãy dành thời gian cho ý tưởng của bạn. Thay vì đi ngủ lúc mười giờ, hãy đi ngủ lúc mười một giờ. Chúng tôi không khuyên bạn thức trắng đêm hay làm việc đến mười sáu giờ mỗi ngày. Điều chúng tôi muốn nói là hãy cố gắng dành ra vài giờ đồng hồ mỗi tuần để làm việc bạn yêu thích. Bao nhiêu đó thời gian cũng là tốt lắm rồi.

Một khi đã trải nghiệm, bạn sẽ nhận ra mối quan tâm của mình là đam mê thực thụ hay chỉ là ý thích nhất thời. Nếu bạn thấy những gì mình làm không hiệu quả, bạn chỉ cần trở lại với công việc hàng ngày của mình như trước đây. Bạn không mạo hiểm, cũng chẳng mất mát gì, chỉ là tốn một ít thời gian, chẳng có gì to tát cả.

Khi bạn thực sự đam mê một điều gì, bạn sẽ dành thời gian cho nó, bất chấp những nghĩa vụ khác của bạn. Sự thật là hầu hết mọi người không có đủ niềm đam mê đó. Thế là họ bảo vệ cái tôi của mình bằng cách đổ lỗi cho thời gian. Đừng nuông chiều bản thân bằng những lời biện hộ. Việc biến ước mơ của bạn thành hiện thực hoàn toàn là trách nhiệm của bạn.

Bên cạnh đó, thời điểm hoàn hảo không bao giờ đến cả, bởi bạn luôn luôn đưa ra bao nhiêu lý do: quá trẻ, quá già, quá bận rộn, quá túng thiếu, hoặc quá gì đấy. Nếu bạn cứ tiếp tục gặm nhấm việc hoạch định thời gian hoàn hảo cho mọi việc thì những việc đó sẽ chẳng bao giờ xảy ra đâu.

Giữ vững lập trường

Khi đang tiến hành công việc, hãy luôn ghi nhớ tại sao bạn lại làm những việc đó. Các doanh nghiệp thành công luôn có quan điểm riêng, chứ không đơn thuần là tạo ra sản phẩm hay dịch vụ. Bạn phải có cái để mà tin tưởng. Bạn phải có chiếc cột sống vững chắc để tựa vào. Bạn cần phải biết mình sẵn sàng đấu tranh cho cái gì. Và rồi bạn cần phải thể hiện cho thế giới thấy.

Lập trường vững vàng chính là cách bạn thu hút những người hâm mộ cuồng nhiệt. Họ hướng đến bạn và bảo vệ bạn. Và giống như câu “hữu xạ tự nhiên hương”, họ sẽ loan truyền tiếng thơm xa hơn, rộng hơn và nồng nhiệt hơn bất cứ loại hình quảng cáo nào.

Lập trường vững vàng không phải tự dưng mà có. Bạn sẽ phải hạ bệ một số người. Họ sẽ cáo buộc bạn là kẻ kiêu căng, hống hách. Đời là thế. Có người yêu mến bạn thì cũng có kẻ căm ghét bạn. Nếu chẳng có ai khó chịu về những gì bạn nói, thì có thể là bạn chưa đủ quyết liệt. (Và như thế cũng có nghĩa là bạn rất nhàm chán!).

Rất nhiều người chẳng ưa chúng tôi bởi vì sản phẩm của chúng tôi ít tính năng hơn của các đối thủ cạnh tranh. Họ cảm thấy bị xúc phạm khi chúng tôi từ chối đưa vào sản phẩm của mình các tính năng mà họ muốn cung cấp. Nhưng chúng tôi vẫn tự hào về những sản phẩm của chính mình, cũng giống như họ tự hào về những tính năng của chính họ.

Chúng tôi thiết kế các sản phẩm theo cách đơn giản bởi vì chúng tôi nghĩ rằng hầu hết các phần mềm đều quá phức tạp: quá nhiều tính năng, quá nhiều nút bấm, quá nhiều sự rối rắm. Thế nên chúng tôi đã tạo ra những phần mềm có đặc điểm trái ngược. Nếu những gì chúng tôi tạo ra không phù hợp với tất cả mọi người thì điều đó cũng chẳng sao. Chúng tôi sẵn lòng để mất một số khách hàng nếu những khách hàng khác yêu thích sản phẩm của chúng tôi một cách mãnh liệt. Đó chính là lập trường của chúng tôi.

Khi bạn không biết mình tin tưởng điều gì thì mọi thứ đều trở nên mâu thuẫn; mọi thứ đều có thể đem ra tranh luận. Nhưng khi bạn đứng về một điều gì đó, thì các quyết định sẽ rõ ràng hơn bao giờ hết.

Ví dụ, siêu thị Whole Foods chuyên bán các sản phẩm hữu cơ tự nhiên chất lượng cao nhất. Họ không lãng phí thời gian trong việc quyết định hết lần này đến lần khác xem cái gì là phù hợp. Chẳng ai hỏi: “Liệu chúng ta có nên bán sản phẩm có chất điều vị nhân tạo này không?”. Không có tranh luận ở đây. Câu trả lời đã rõ. Đó là lý do tại sao bạn không thể mua một lon Coca, hay một gói bánh Snickers ở đó.

Hiển nhiên, thực phẩm ở Whole Foods cũng sẽ đắt hơn. Một vài kẻ ác ý còn gọi họ là “Whole Paycheck” (khoản tiền lớn) và chọc quê những người mua sắm tại đó. Nhưng thế thì sao nào? Whole Foods đang kinh doanh hết sức khấm khá.

Một ví dụ khác là Cửa hàng bánh mì kẹp Vinnie’s nằm ngay trên con đường gần văn phòng ở Chicago của chúng tôi. Họ cho dầu húng quế tự làm vào bánh mì để tăng thêm hương vị. Thế nên bạn đừng đến quá muộn. Hãy thử hỏi khi nào họ đóng cửa và người phụ nữ ngồi phía sau quầy sẽ trả lời: “Chúng tôi đóng cửa khi hết bánh mì”.

Thật thế sao? “Vâng. Chúng tôi lấy bánh mì từ một lò bánh ở dưới phố vào sáng sớm, lúc những chiếc bánh vừa mới ra lò. Khi hết bánh (thường là vào tầm hai hoặc ba giờ chiều) thì chúng tôi đóng cửa. Chúng tôi có thể mua thêm bánh mì trong ngày, nhưng những ổ bánh ấy sẽ không ngon bằng loạt bánh mới ra lò lúc sáng. Nếu bánh mì không ngon thì bán thêm vài ổ để làm gì. Vài đô-la thì không thể nào bù đắp cho việc phải bán loại thức ăn mà chúng tôi không thấy tự hào về nó”.

Hẳn là bạn cũng thích ăn ở một nơi như thế thay vì đến mấy cửa hàng bán sandwich thông thường chứ?

Sứ mệnh bất khả thi

Có một sự khác biệt rất lớn giữa việc tuyên bố sứ mệnh và thực thi sứ mệnh. Bạn biết đó, những khẩu hiệu kiểu như “cung cấp dịch vụ tốt nhất” được tạo ra chỉ để đem dán lên tường. Những câu này nghe rất giả dối và xa rời thực tế.

Hãy tưởng tượng bạn đang đứng ở một văn phòng cho thuê xe hơi. Căn phòng lạnh lẽo. Thảm lót sàn dơ bẩn. Quầy phục vụ trống trơn. Rồi bạn nhìn thấy một mảnh giấy tả tơi với vài biểu tượng được gắn trên một tấm bảng. Đó là một bản tuyên bố sứ mệnh:

Sứ mệnh của chúng ta là đáp ứng các nhu cầu thuê xe ô tô, xe tải, buôn bán xe và các nhu cầu có liên quan của khách hàng. Khách hàng sẽ hài lòng về phong cách phục vụ chuyên nghiệp và dịch vụ chất lượng của chúng ta.

Chúng ta sẽ giành được sự tín nhiệm lâu dài của khách hàng bằng chất lượng dịch vụ chứ không phải là những lời hứa hẹn. Chúng ta sẽ thành thật, thẳng thắn và hết sức tận tụy nhằm mang lại dịch vụ tốt nhất cho khách hàng khi giao dịch với chúng ta.

Chúng ta phải tạo động lực cho các nhân viên của mình để họ phục vụ khách hàng ngày một tốt hơn bằng cách cho họ các cơ hội phát triển bản thân và đền đáp xứng đáng công sức đóng góp của họ…

Những dòng chữ cứ tiếp tục chạy dài như thế. Bạn ngồi đó, đọc cái thứ tào lao ấy và tự hỏi: “Họ xem mình là kẻ ngốc nào đây?”. Những lời lẽ trên tờ giấy có dính dáng gì đến thực tế mà bạn đang trải nghiệm cả đâu.

Việc này cũng giống như khi bạn phải chờ máy và một giọng nói được ghi âm sẵn bảo với bạn là công ty của họ đánh giá cao khách hàng như thế nào. Thật thế à? Nếu vậy thì anh nên thuê người hỗ trợ để tôi không cần phải chờ đến nửa tiếng đồng hồ để được phục vụ.

Hoặc thà anh không nói gì, chứ đừng cho tôi nghe một đoạn ghi âm bảo với tôi là anh quan tâm tôi tới mức nào. Đó chỉ là một con rô-bốt thôi. Tôi biết sự khác biệt giữa tình cảm thực sự và một con rô-bốt được lên chương trình để nói những lời dễ nghe.

Ủng hộ một điều gì đó không chỉ là viết nó ra, mà bạn phải thực sự tin tưởng và thực thi nó.

Huy động vốn từ nguồn lực bên ngoài là phương án cuối cùng

Một trong những thắc mắc đầu tiên có thể bạn sẽ hỏi là: vốn từ đâu mà ra? Thường thì nhiều người vẫn nghĩ rằng nên huy động vốn từ những người ngoài cuộc. Đúng là nếu bạn sắp xây nhà máy hay mở nhà hàng thì có thể bạn cần huy động nguồn vốn bên ngoài; nhưng có rất nhiều công ty không cần phải có cơ sở hạ tầng đắt đỏ như vậy, đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay.

Giờ đây chúng ta đang ở trong nền kinh tế dịch vụ. Các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ (tư vấn, các công ty phần mềm, dịch vụ cưới hỏi, thiết kế ảnh và hàng trăm ngành nghề khác) không cần phải có nhiều vốn. Nếu bạn đang điều hành một doanh nghiệp như thế, hãy tránh sử dụng nguồn vốn từ bên ngoài.

Thật ra, bất luận bạn đang kinh doanh theo loại hình nào, hãy sử dụng càng ít nguồn vốn từ bên ngoài càng tốt. Tiêu tiền của người khác nghe có vẻ hay, nhưng có một chiếc thòng lọng kèm theo. Đây là lý do:

Bạn mất kiểm soát. Khi sử dụng vốn của người khác, tức là bạn phải giải trình trước họ. Thoạt đầu việc ấy cũng tốt thôi, khi mà tất cả mọi người đều đồng thuận với nhau. Nhưng rồi việc gì sẽ xảy ra? Liệu bạn có mở công ty để phục tùng người khác? Nếu phải thì bạn cứ huy động vốn như thế và đó chính xác sẽ là kết cục của bạn.

Sử dụng nguồn vốn từ bên ngoài bóp chết việc gầy dựng một doanh nghiệp chất lượng. Các nhà đầu tư luôn muốn thu hồi vốn càng nhanh càng tốt (thường là sau ba hoặc năm năm). Các dự án kinh doanh dài hạn sẽ khó lòng tồn tại khi những người có liên quan chỉ muốn nhanh chóng thu hồi vốn như thế.

Tiêu tiền của người khác sẽ gây nghiện. Chẳng có gì dễ dàng hơn là tiêu tiền của người khác. Nhưng rồi bạn sẽ sử dụng hết và lại muốn có thêm. Và mỗi lần bạn huy động thêm như thế, họ sẽ nắm nhiều cổ phần hơn trong công ty của bạn.

Thỏa thuận bất lợi. Khi vừa mới bắt đầu, bạn chẳng có đòn bẩy gì cả. Đó là thời điểm kinh khủng khi bước vào bất cứ vụ giao dịch tài chính nào.

Khách hàng mới là quan trọng. Nếu sử dụng nguồn vốn từ bên ngoài, có thể cuối cùng bạn sẽ gầy dựng những gì mà các nhà đầu tư muốn, thay vì những gì mà khách hàng muốn.

Việc huy động vốn cực kỳ rắc rối. Tìm kiếm nguồn tài trợ rất khó khăn và làm bạn kiệt sức. Nó làm tốn hàng tháng trời hội họp căng thẳng, hoàn tất các thủ tục pháp lý, hợp đồng... Điều đó thực sự khiến bạn phân tâm trong khi bạn cần tập trung làm nên việc lớn.

Không đáng để làm như thế chút nào. Rất nhiều chủ doanh nghiệp đã đi theo con đường ấy và rồi hối hận. Họ thường kể với chúng ta về sự biến đổi của kịch bản huy động vốn như sau: Thoạt tiên, bạn nhận được khoản tiền đầu tư thật nhanh chóng. Nhưng sau đó, khi bắt đầu họp với các nhà đầu tư hoặc ban giám đốc, bạn sẽ tự nhủ: “Trời đất ơi! Tôi đã tự đẩy mình vào tình cảnh gì thế này?”. Giờ thì một kẻ khác đã nắm quyền quyết định.

Trước khi bạn đưa đầu vào chiếc thòng lọng ấy, hãy tìm phương án khác.

Bạn cần ít hơn bạn nghĩ

Bạn có thực sự cần mười người không, hay chỉ hai hoặc ba người là đủ cho thời điểm hiện tại?

Bạn có thực sự cần 500.000 đô-la không, hay chỉ 50.000 hoặc 5.000 đô-la là đủ vào lúc này?

Bạn có thực sự cần đến sáu tháng không, hay bạn có thể hoàn thành công việc chỉ trong hai tháng?

Bạn có thực sự cần một văn phòng lớn không, hay bạn có thể chia sẻ không gian làm việc (hoặc làm việc tại nhà) trong một thời gian?

Bạn có thực sự cần một nhà kho không, hay bạn có thể thuê một chỗ lưu trữ nhỏ hoặc mua ngoài hoàn toàn thay vì tự sản xuất?

Bạn có thực sự cần phải làm quảng cáo và thuê một công ty PR không, hay là vẫn có những cách khác để được chú ý?

Bạn có thực sự cần phải xây dựng nhà máy không, hay bạn có thể thuê một đơn vị khác sản xuất cho bạn?

Bạn có thực sự cần một viên kế toán không, hay bạn có thể sử dụng Quicken(3) và tự làm lấy sổ sách?

(3) Quicken: Phần mềm quản lý tài chính – kế toán.

Bạn có thực sự cần lập ra phòng Công nghệ thông tin không, hay bạn có thể thuê ngoài?

Bạn có thực sự cần một nhân viên lễ tân không, hay bạn có thể tự làm công việc giải đáp thắc mắc cho khách hàng?

Bạn có thực sự cần một cửa hàng bán lẻ không, hay bạn có thể bán sản phẩm qua mạng?

Bạn có thực sự cần những tấm danh thiếp thật oai và tờ quảng cáo không, hay bạn có thể bỏ qua những thứ ấy?

Giờ thì bạn thấy rồi đấy. Có lẽ dần dần bạn cần phải khuếch trương và chi tiêu nhiều hơn, nhưng không phải ngay bây giờ.

Việc chi tiêu dè sẻn chẳng có gì sai trái cả. Khi tung sản phẩm đầu tiên của mình ra thị trường, chúng tôi đã thực hiện với chi phí rất rẻ. Chúng tôi không xây văn phòng riêng mà chia sẻ không gian làm việc với một công ty khác. Chúng tôi không có nhiều trụ sở; chúng tôi chỉ có một mà thôi. Chúng tôi không làm quảng cáo mà chỉ quảng cáo bằng cách chia sẻ kinh nghiệm trên mạng. Chúng tôi không thuê người trả lời hộp thư khách hàng; chính nhà sáng lập công ty tự trả lời. Và mọi thứ đều diễn ra ổn thỏa.

Nhiều công ty lớn đã khởi sự trong ga-ra để xe. Công ty của bạn cũng có thể như vậy.

Thành lập một công ty – không phải một công ty mới thành lập

À, công ty mới thành lập! Đó là loại công ty đặc biệt rất được chú ý (nhất là trong thế giới công nghệ).

Một công ty mới thành lập là một nơi đầy ma thuật. Đó là nơi mà chi phí là vấn đề của kẻ khác. Đó là nơi mà cái gọi là doanh thu chỉ là chuyện vặt. Đó là nơi mà bạn có thể tiêu tiền của người khác cho đến khi bạn tìm ra cách tự kiếm lấy tiền. Đó là nơi mà luật kinh doanh không được áp dụng.

Vấn đề của cái nơi đầy ma thuật này là nó chỉ có trong chuyện cổ tích. Sự thật là mọi doanh nghiệp, mới hay cũ, cũng đều chịu sự chi phối của các nguồn lực thị trường và các quy luật kinh tế. Doanh thu đi vào, chi phí đi ra. Hoặc là làm ăn có lời, hoặc là thua lỗ.

Các công ty mới thành lập cố gắng phớt lờ thực tế này. Những người điều hành đang cố gắng trì hoãn điều không thể tránh khỏi; đó là thời khắc mà doanh nhiệp của họ phải trưởng thành, làm ăn có lãi và trở thành một doanh nghiệp thực thụ, có khả năng chống chọi để tồn tại.

Khi bước vào con đường kinh doanh, bất kỳ ai có thái độ “chúng ta sẽ tìm ra cách kiếm lời trong tương lai” đều bị xem là lố bịch. Việc đó giống như là chế tạo tên lửa nhưng lại mở lời: “Hãy vờ như trọng lực không tồn tại.” Kinh doanh mà không hướng đến lợi nhuận thì không phải là kinh doanh, đó chỉ là một thú vui.

Vì thế, đừng dùng ý tưởng về một công ty mới thành lập làm chỗ dựa. Thay vào đó, hãy thành lập một doanh nghiệp thực thụ. Một doanh nghiệp thực thụ phải đương đầu với những vấn đề thực tế như các hóa đơn và nợ phải trả. Một doanh nghiệp thực thụ lo nghĩ về lợi nhuận ngay từ ngày đầu tiên. Một doanh nghiệp thực thụ không che đậy những vấn đề sâu xa bằng cách nói: “Không sao đâu. Chúng ta là công ty mới thành lập mà.” Hãy hành động như một doanh nghiệp thực thụ và bạn sẽ dễ tiến đến thành công hơn.

Trốn chạy là hạ sách

Một điều mà bạn cũng rất hay nghe: “Chiến lược thoát thân của anh là gì?”. Bạn nghe thấy câu này ngay khi bạn vừa bắt tay khởi sự. Điều này có ý nghĩa gì đối với những người thậm chí chưa làm mà đã nghĩ đến chuyện từ bỏ? Sự hấp tấp này là gì? Những việc ưu tiên cần làm sẽ trở nên rối rắm nếu bạn nghĩ đến chuyện thoát thân trước cả khi thực sự dấn thân vào công việc.

Liệu bạn có bắt đầu hẹn hò và đồng thời lên kế hoạch chia tay? Liệu bạn có viết bản hợp đồng hôn nhân vào lần đầu gặp gỡ? Liệu bạn có hẹn gặp luật sư giải quyết thủ tục ly hôn vào ngày cưới của mình? Điều đó thật nực cười, đúng không nào?

Bạn cần một chiến lược cam kết, chứ không phải một chiến lược thoát thân. Bạn nên nghĩ về cách làm cho dự án của mình phát triển và thành công, chứ không phải cách trốn chạy. Nếu toàn bộ chiến lược của bạn là về việc thoát thân, thì có nhiều khả năng là bạn sẽ không thể tiến xa ngay từ đầu.

Bạn thấy nhiều doanh nhân mong mỏi bán công ty của mình. Nhưng thực sự khả năng này rất nhỏ. Cơ hội bên mua định đúng giá rất mong manh. Có lẽ là 1/1.000 hoặc 1/10.000.

Thêm vào đó, khi bạn gầy dựng một công ty với ý định bán nó đi, bạn đã chọn nhầm đường. Thay vì chú tâm vào việc làm sao để khách hàng yêu mến mình, bạn lại lo lắng ai sẽ mua lại công ty của bạn. Bạn không nên để mình bị ám ảnh về điều đó.

Giờ thì cứ giả sử như bạn phớt lờ lời khuyên này và cứ làm theo cách của mình. Bạn gầy dựng một doanh nghiệp, bán nó đi, nhận một khoản hời. Rồi sao nữa? Chuyển đến một hòn đảo và nhấm nháp pina colada(4) suốt cả ngày? Liệu điều đó có làm bạn thỏa mãn? Liệu chỉ có tiền thôi thì có thực sự làm bạn hạnh phúc? Bạn có chắc bạn thực sự thích điều đó hơn là điều hành một doanh nghiệp mà bạn thực sự tâm huyết và tin tưởng?

(4) Pina Colada: Một loại cocktail gồm rượu rhum pha với nước ép từ quả dứa và quả dừa.

Đó là lý do tại sao bạn thường nghe nhiều chủ doanh nghiệp bán đi công ty của mình, rút lui trong vòng sáu tháng, rồi quay trở lại cuộc chơi. Họ nhớ thứ mà họ đã từ bỏ. Và thường thì việc kinh doanh sau của họ không tốt bằng công việc ban đầu.

Đừng bao giờ như thế. Nếu bạn đã xoay xở để thành lập được một doanh nghiệp đầy tiềm năng, hãy duy trì hoạt động của nó. Phúc không đến hai lần. Đừng để công việc kinh doanh của bạn đến rồi đi.

Hạn chế quy mô lớn

Hãy tuân thủ nguyên tắc hạn chế quy mô lớn. Ngay lúc này, bạn là một công ty nhỏ và gọn nhất. Nhưng kể từ đây, bạn sẽ bắt đầu gia tăng quy mô. Một vật càng lớn thì tiêu thụ càng nhiều năng lượng khi vận động. Điều này đúng cho thế giới vật chất cũng như thế giới kinh doanh.

Quy mô ngày càng gia tăng bởi:

• Hợp đồng dài hạn

• Dư thừa nhân viên

• Các quyết định thường trực

• Họp hành

• Quy trình rắc rối

• Kiểm kê

• Sự lệ thuộc vào các phần cứng, phần mềm và công nghệ

• Kế hoạch dài hạn

• Chính sách công ty

Hãy hạn chế tối đa những việc này. Bằng cách đó, bạn sẽ có thể thay đổi phương hướng dễ dàng hơn.

Các tổ chức khổng lồ có thể mất nhiều năm trời để xoay chuyển. Họ chỉ nói thay vì hành động. Họ hội họp liên tục thay vì bắt tay vào làm. Nhưng nếu bạn giữ quy mô nhỏ, bạn có thể nhanh chóng thay đổi bất cứ thứ gì: toàn bộ mô hình kinh doanh, sản phẩm, đặc tính và thông điệp quảng cáo. Bạn có thể phạm sai lầm và nhanh chóng sửa chữa. Bạn có thể thay đổi các điều ưu tiên, tổ hợp sản phẩm hoặc trọng tâm mong muốn. Điều quan trọng nhất là bạn có thể thay đổi tư duy.