Chương 6: Chương 5: Lựa chọn thứ hai

Chương 5: Lựa chọn thứ hai

Tạp chất trong Smriti

Ngay từ bây giờ, chúng ta cần hiểu rõ tính chất nghiêm trọng của việc có nhận thức sai lầm về bản thân - Smriti sai. Giả sử một người hoàn toàn tin rằng mình là một con lừa, anh ta sẽ hành động như một con lừa, mang những nỗi lo lắng của một con lừa và mang những nỗi đau hay lo sợ những vấn đề của con lừa, chẳng hạn như ít cỏ khô. Có lẽ anh ta cần được đưa đến bệnh viện tâm thần lập tức! Trong khi đó con người lại khác. Một trong những cột mốc quan trọng đánh dấu sự tiến bộ của loài người là chúng ta có khả năng nhận thức rõ ràng hoàn cảnh hiện tại.

Chúng ta không khác gì lắm với người trong ví dụ trên. Ở đây, những thực thể ánh sáng bất diệt và đẹp đẽ được thuyết phục để tin tưởng rằng bản thân mình là những hình hài vật chất. Họ có những lo nghĩ về cơ thể và đau khổ vì những vấn đề liên quan đến cơ thể. Khi ai đó nói với họ rằng họ thực sự là những thực thể ánh sáng thánh thiện, có vẻ như đó là một ý tưởng lạ kỳ và có thể họ còn không nhận ra được những gì mà họ đã bỏ qua. Trạng thái ảo tưởng này chính là Smriti "tôi".

Trở lại ví dụ trên, việc chữa trị cho người đồng hóa bản thân với con lừa không đơn giản chút nào

- có khi phải nhờ đến bác sĩ tâm thần hay liệu pháp sốc điện để lấy lại cảm giác. Đồng hóa mình với cơ thể là một Smriti rất sâu sắc, vì chúng ta đã trải qua rất nhiều năm trong sự đồng hóa đó. Song, do cả thế giới đều mắc cùng một "căn bệnh" nên càng tăng cường thêm Smriti sai này. Cũng như khi tất cả mọi người phạm cùng một tội ác, thì nó không còn được xem là tội ác nữa.

Để đưa "bản thể thật sự" thoát khỏi những Smriti "tôi" giả tạo, có nghĩa là ý thức một cách tự nhiên về bản thân như là một thực thể bất diệt, tự do, phi vật chất. Trong ý thức đó, con người trải nghiệm bình an, niềm vui và tình thương yêu bất chấp mọi đổi thay, biến động của thế giới vật chất. Đó là trạng thái an nhiên tự tại, thảnh thơi và không bị ràng buộc vào khuôn phép cư xử theo cách của mọi người xung quanh. Điều này khác với việc đơn thuần chỉ có kiến thức về "bản thể thật sự". Thực ra, tự thân kiến thức chưa đủ sức mạnh để cởi bỏ những Smriti "tôi". Chúng rất đa dạng và hoàn toàn khác nhau giống như tạp chất pha lẫn trong vàng, như lớp bụi bám trên bề mặt vật thể, nên phương thức để tách chúng ra cũng phải thật chính xác. Thông thường, để tách tạp chất ra khỏi vàng, người ta cần nấu chảy kim loại. Theo quy luật tự nhiên, phương pháp giải thoát "bản thể thật sự" khỏi những Smriti "tôi" là bản thể ấy phải gánh chịu, trải qua nỗi đau đớn, tức là tác động của những lực Vinash. Đau khổ đến cùng cực hay sự phá hủy là biện pháp chữa trị cuối cùng để cứu chữa cho "bản thể thật sự".

Tuy nhiên, như đã được đề cập ở chương một, con người chúng ta thường học hỏi theo một trong hai cách - hoặc là thông qua trải nghiệm đau đớn, hoặc là thông qua hiểu biết sáng suốt. Ở chương này, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về lựa chọn thứ hai: chữa trị cho tâm hồn bằng tri thức sáng suốt. Chúng ta sẽ khám phá để tiến đến mục đích cuối cùng từ nhiều góc độ khác nhau và cùng thảo luận một số bước thực hành quan trọng. Ta sẽ nhận ra giá trị của những bước thực hành này chỉ sau khi đã áp dụng nó, nhìn thấy những chuyển biến và lợi ích thiết thực của nó. Đưa vào thực hành bất cứ một phương pháp nào sẽ làm cho những phương pháp khác trở nên dễ dàng hơn. Việc nhấn mạnh tầm quan trọng của phương pháp này hay phương pháp khác còn tùy thuộc vào hoàn cảnh nào phù hợp với ta nhất vào thời điểm ấy.

Nhận ra mục tiêu

Hình 14-A thể hiện trạng thái hiện tại của tâm hồn con người. Trong đó với sự thống trị của những Smriti "tôi", Smriti "TÔI" bị suy giảm đẩy xuống mức độ không còn quan trọng, trong khi Smriti "tôi" đang phát triển mạnh. Hình 14-B thể hiện Smriti "TÔI" nguyên thủy, đó là tiềm năng của chúng ta.

Mục tiêu của chúng ta là đạt được trọn vẹn tiềm năng của mình. Để làm được việc đó, phương pháp cơ bản là dành ra nhiều thời gian hơn trong Smriti "TÔI" để trải nghiệm niềm bình an và hạnh phúc thật sự, tránh vô tình bị rơi vào những chiếc bẫy "tôi", hay tỉnh táo trước bất kỳ thú vui nào nuôi dưỡng thêm "tôi".

Ta dành nhiều thời gian hơn trong Smriti "TÔI" và trải nghiệm hạnh phúc từ đó. Sức mạnh của Smriti "TÔI" tăng lên và sẽ dễ dàng, tự nhiên hơn để ở trong Smriti "TÔI". Khi ánh sáng bừng lên, bóng tối sẽ biến mất. Chúng ta không cần phải nỗ lực để xua tan bóng tối. Tương tự như vậy, khi Smriti "TÔI" trở nên hùng mạnh, sự thống trị của Smriti "tôi" sẽ yếu đi. Cứ thế, cuối cùng sẽ chỉ còn tồn tại Smriti "TÔI" như được mô tả ở hình B. Sau đây chúng ta cùng thảo luận để làm sáng tỏ những cách tiếp cận khác nhau đối với cùng mục tiêu này.

"Bản thể thật sự" và cơ thể

Nếu chúng ta nghiên cứu về những Smriti của con người trong thời đại ngày nay, chúng ta sẽ thấy Smriti "tôi" thống trị trong hầu hết các mối quan hệ đối với cơ thể. Suy nghĩ của mỗi người về bản thân thường căn cứ vào cơ thể, vóc dáng, giới tính, diện mạo, tư thế, v.v. Nói cách khác, một trong những đối thủ cạnh tranh đáng gờm nhất của Smriti "TÔI - bản thể thật sự" là Smriti "tôi - cơ thể".

Giống như chúng ta sử dụng từ ngữ ở ngôi thứ nhất, ngôi thứ hai và ngôi thứ ba trong cách nói; tương tự, trong thái độ và nhận thức của mình, chúng ta cũng đặt các đối tượng vào những vị trí xác định: ngôi thứ nhất, thứ hai và thứ ba. Những đối tượng mà chúng ta đồng hóa với họ thường ở ngôi thứ nhất. Chúng ta ít có khả năng đồng hóa cùng mức độ với những đối tượng ở ngôi thứ hai hay thứ ba trong thái độ hay nhận thức của mình.

Ví dụ, khi một người nói "Tôi đang ngồi trên ghế", cái ghế được nhìn ở ngôi thứ ba và vì thế anh ta sẽ không bị đồng hóa với cái ghế. Tuy nhiên, chúng ta nhận thấy rằng anh ta đang đồng hóa với cơ thể, vì thực sự cơ thể đang ngồi trên ghế và anh ta đang dùng từ "TÔI" - ngôi thứ nhất - cho "cơ thể".

Vậy, nếu muốn phá vỡ sự đồng hóa này, chúng ta chỉ cần xem cơ thể là đối tượng ở ngôi thứ ba (hay ngôi thứ hai). Theo đó, thái độ và cách diễn đạt sẽ là:

"Tôi đang giữ cho cơ thể ngồi yên trên ghế";

"Tôi đang làm cho cơ thể bước đi" thay vì

"Tôi đang đi"; hay

"Tôi đang cho cơ thể ăn" thay vì "Tôi đang ăn".

Với cách thực hành trên, chúng ta thấy mình ở trong Smriti về một thực thể không hình hài đang sử dụng, điều khiển cơ thể. Chúng ta có thể giữ thái độ này trong hầu hết mọi hoạt động thường nhật, chẳng hạn như hãy tự nhủ thầm: "Cơ thể này đang nghỉ ngơi ở đây. Bây giờ, tôi làm cho cơ thể đứng dậy, tôi đang trở mình; tôi đang làm cho nó bước đi", v.v. Như thể là đang có một người đứng đằng sau cơ thể và nhìn cơ thể ở ngôi thứ ba.

Sự hướng nội - quan sát bản thân

Như đã đề cập từ trước, nhận thức là một chức năng diễn ra liên tục bên trong chúng ta. Đây là một chức năng rất tinh tế, do vậy mà nhiều người thường không nhận thấy Smriti đang điều khiển họ, hoặc không biết sự thay đổi của các Smriti trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu chúng ta thực hành quan sát cách thức vận hành của chức năng này bên trong, chúng ta sẽ có cơ hội nhận biết Smriti ở những thời điểm khác nhau. Hãy tự kiểm tra bản thân với câu hỏi: "Tôi ý thức mình là một thực thể ánh sáng phi vật chất và an toàn được bao lâu?". Quan sát Smriti của chính mình có thể là một trò chơi thú vị mà chúng ta có thể tự thực hành với bản thân.

Bằng kinh nghiệm, ta hiểu rằng bất cứ nỗi đau nào cũng cho ta cơ hội để học hỏi. Quan sát Smriti của chúng ta trong những lúc đó là rất có lợi vì đau khổ chỉ tồn tại khi chúng ta ở trong Smriti "tôi". Còn trong Smriti "TÔI", chúng ta được "miễn nhiễm" trước mọi loại đau khổ, khiêu khích. Cho nên những khi ta cảm thấy lòng mình trĩu nặng lo âu, phiền muộn, thất vọng, hay khi cảm thấy bị chỉ trích hoặc thất bại, tức là có một Smriti "tôi" nào đó đang tự tung tự tác, mà ta cần nhận ra chúng.

Trong thực tế, khi phát hiện ra Smriti "tôi", đồng thời chúng ta cũng được nhắc nhở về Smriti "TÔI" và sự an toàn của bản thân. Kế đến, chúng ta đặt "tôi" vào ngôi thứ ba trên một nền tảng bình yên và an toàn. Vào những lúc đó, ta không nên đánh đồng việc phá bỏ "tôi" giả tạo với sự kết liễu bản thân ta. Trong vòng vài giây, chúng ta có thể trải nghiệm cảm giác thoát khỏi mọi lo lắng, giận dữ hay thất vọng. Vì vậy, quan sát "tôi" là bước quan trọng và là cách quan sát chính xác, tức là "Biết địch, biết ta; trăm trận, trăm thắng". Ở trong Smriti "TÔI", mọi sự kiện thù địch, hiềm khích bên ngoài có thể xóa sổ tối đa các "tôi" hay tiêu hủy những mối dây liên quan đến chúng. Theo đó, "bản thể thật sự" được cảm nhận trở lại bằng niềm hạnh phúc viên mãn. Rồi chúng ta sẽ thốt lên rằng "Tôi vốn là gì, tôi vẫn luôn như vậy", "Tôi không bị tước mất điều gì cả, nên tôi luôn tự do".

Ngoại cảnh trao cho ta cảm giác thoải mái, dễ chịu, cùng lời khen ngợi những "tôi", nghĩa là những ham muốn nhỏ bé được thỏa mãn, có thể dẫn ta đến những ngộ nhận sai lầm. Tuy nhiên, nếu điều này vẫn tiếp diễn thì hoạt động của các "tôi" có nguy cơ đi vượt quá phạm vi quan sát của bản thân.

Hồi tưởng về bản thân

Mỗi giây phút chúng ta dành ra cho bất cứ Smriti "tôi" nào, thì Smriti đặc trưng ấy sẽ được nuôi dưỡng và lớn lên. Mỗi giây phút chúng ta trải nghiệm hạnh phúc từ một trong những "tôi" ấy mang lại, thì nó sẽ thêm hùng mạnh và dần dần giành vị trí thống trị tâm hồn ta. Vì lẽ đó, trong hình 14, các "tôi" được trình bày với nhiều kích cỡ khác nhau, biểu thị mức độ tung hoành của chúng.

Mức độ đồng hóa với "tôi" ở người này sẽ khác với người kia. Ví dụ, người này đồng hóa mạnh mẽ với nghề nghiệp của mình, trong khi người kia đồng hóa với tín ngưỡng và ít quan tâm đến lời khen chê hay sự vị nể liên quan đến nghề nghiệp. Lý do mà một số Smriti có sức mạnh thống lĩnh hơn những cái khác là, người ta dành nhiều thời gian hơn cho những đối tượng đồng hóa này, hoặc họ cảm thấy hứng thú với những đối tượng ấy. Lời tán dương, ca tụng, thành công, danh tiếng dành cho vật sở hữu hay vai trò mà anh ta đảm nhiệm có thể là một "miếng mồi nhử" dẫn đến khả năng đồng hóa. Càng trải nghiệm niềm vui với một Smriti nào đó, Smriti này càng thống trị mạnh mẽ hơn, và nó sẽ chiếm lĩnh tinh thần của ta thường xuyên hơn. Chúng ta cần phải hiểu rõ rằng bản thân sự thành công, tìm danh tiếng không phải là điều sai, nhưng chỉ khi ta xem chúng là cơ sở mang lại niềm vui cho con người thì ta đang lầm lạc vào một Smriti sai.

Chúng ta có thể ý thức một cách tự nhiên và liên tục về bản thân giống như những thực thể ánh sáng có ý thức, bất diệt, bình an, trải nghiệm trong nội tâm sự vui vẻ, hài lòng cùng tình thương yêu. Chúng ta vẫn có thể kết hợp với những đối tượng vật chất đa dạng và những vai trò khác nhau nhưng không đồng hóa với chúng. Nếu muốn tận hưởng trạng thái an nhiên tự tại, sự thống trị của Smriti "TÔI" phải được củng cố từ mức độ hiện thời không đáng kể của nó trong tâm hồn con người đến mức độ mà chúng ta ở trong Smriti "TÔI" một cách tự nhiên. Để hoán đổi lại vị trí của Smriti như thế, chúng ta cần áp dụng cùng một phương pháp đã làm cho "tôi" thống trị trước đó. Tức là ta sẽ dành nhiều thời gian hơn trong sự hiểu biết có ý thức về "bản thể thật sự" - Smriti "TÔI". Chúng ta cần tích lũy từng giây, từng phút một. Mỗi giây phút trải qua trong ý thức về "TÔI" thật sẽ nuôi dưỡng Smriti "TÔI" và giúp nó lớn lên. Bài tập này được gọi là hồi tưởng lại bản thân hay ý thức tâm hồn.

Ý thức bản thân là một vị khách

Khi ta cảm thấy mình sở hữu những đồ vật, cơ thể hay những người khác, theo thời gian, sẽ có nhiều khả năng ta đồng hóa mình với "họ". Ta bắt đầu sử dụng từ "của tôi" đối với đồ vật hay con người, địa danh được lưu giữ trong tiềm thức và xem đó như là sự mở rộng của "bản thể thật sự". Trong trường hợp không có ý thức về "của tôi" hay "cái của tôi", chúng ta ít bị đồng hóa hơn. Ví dụ như nếu tôi chỉ là người lữ khách quá bộ đến nhà của một người khác, ở đó có những món đồ trang trí rất đẹp và mọi người xung quanh đều trầm trồ khen ngợi, thì tôi sẽ không bị ảnh hưởng bởi lời khen ấy. Tương tự như thế, nếu có bất kỳ lời chê bai nào về các món đồ, tôi sẽ không cảm thấy như thể tôi đang bị chê bai, bình phẩm. Tôi sẽ thảnh thơi, bình yên! Tôi sẽ không dùng những từ phổ biến như là: "của tôi", "cái của tôi" cho những thứ không thuộc về mình! Là một người khách, tôi tận hưởng cảm giác bình yên và niềm vui của một người khách, rõ ràng là nó rất khác với sự bình yên và niềm vui mà người chủ nhà trải nghiệm. Niềm bình an và vui vẻ của người khách duy trì một cách tự nhiên liên tục, thoát khỏi mọi lo lắng về những điều kỳ vọng không được đáp ứng.

Bây giờ, chúng ta hãy xem xét vai trò vĩnh viễn không đổi thay của "bản thể thật sự" trên Trái đất. Thực tể bất tử này khoác vào bộ y phục cơ thể, sử dụng nhà cửa, xe cộ, quần áo, v.v. trong suốt cuộc đời - chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn. Khi cái chết đến, nó buộc phải để mọi thứ lại đằng sau. Nói cách khác, "bản thể thật sự" diễn phần vai tạm thời hay trải qua một chuyến viếng thăm ngắn ngủi đến Trái đất như một người lữ khách. Đây là mối quan hệ thực sự của chúng ta đối với hành tinh. Chúng ta thật sự là những người lữ hành trên hành tinh này.

Chúng ta biết rằng mình không sở hữu bất cứ thứ gì, như vậy "Tất cả những gì mà tôi đang sử dụng không phải là "của tôi", ngay cả cái thể xác tôi đang trú ngụ cũng không thuộc về tôi";

"Tôi là một người khách trong thân thể này và trong thế giới này". "Do vậy, cái gì mà tôi thật sự có thì không ai có thể tước mất". "Là một người khách, tôi có quyền sử dụng mọi thứ, nhưng trong khi sử dụng chúng, tôi phải ý thức rằng tôi phải bỏ lại chúng đằng sau bất cứ lúc nào". Bằng thái độ "làm khách", chúng ta sẽ tự do thoát khỏi mọi ràng buộc, gắn kết với những đối tượng sở hữu và không đồng hóa bản thân mình với chúng. Như vậy, chúng ta sẽ nhận thấy mình đang ở trong Smriti "TÔI".

Vì vậy, khi xem mình là "khách" trên Trái đất, chúng ta sẽ trải nghiệm những cảm xúc trong sáng, rồi khi ta hành động, những hành động của chúng ta được thúc đẩy bởi lòng trắc ẩn và niềm vui. Là khách, chúng ta cảm thấy tự do và bình an. Tình yêu thương trong sáng sẽ giúp ta biết cẩn thận, không cho phép chúng ta bất cẩn. Chúng ta có thể sử dụng và chăm sóc cho nhiều tài sản vật chất, nhưng chúng ta luôn giữ ý thức không một điều gì thuộc về mình. Ta chỉ là "người được ủy quyền" đối với tất cả tài sản. Chúng ta sử dụng chúng với lợi ích tối đa dựa trên nền tảng là lòng trắc ẩn. Sống bằng lòng trắc ẩn là niềm vui sống ý nghĩa nhất của con người. Ngay cả con cái hay những mối quan hệ thân thuộc cũng không được xem là đối tượng sở hữu để ta dán lên đó chiếc nhãn "của tôi", đúng hơn chúng ta chỉ là người được ủy quyền, có nhiệm vụ trông nom "họ". Không ai thuộc về ai cả.

Người quan sát

Thái độ nhìn cơ thể ở ngôi thứ ba và không mang ý thức sở hữu rất quan trọng trong cách thực hành giữ ý thức tâm hồn. Trên đây, chúng ta đã đề cập việc thực hành nhìn bản thân như một người khách. Khi đó, chúng ta cư xử với cơ thể - đối tượng thuộc ngôi thứ ba - một cách tự nhiên; bởi vì "bản thể thật sự" là người khách trong cơ thể. Hơn thế nữa, như một người khách đang ngắm nhìn phố xá qua khung cửa sổ, chúng ta có thể xem cơ thể như là căn nhà, và đôi mắt là hai ô cửa sổ. Cách diễn đạt sẽ là: "Bản thể thật sự" là một người khách, đang nhìn ra bên ngoài qua khung "cửa sổ tâm hồn"; "Tôi" đang ngồi phía sau ô cửa sổ; "Tôi" đang quan sát thế giới bên ngoài, kể cả thân thể, qua những ô cửa này". Với bước thực hành trên, chúng ta có thể xây dựng và duy trì Smriti "TÔI" một cách tự nhiên.

"Diễn viên" và "vai diễn"

Cho đến đây, chúng ta đã thấy mình đồng hóa với những đối tượng vật chất, những vai trò ta đảm nhiệm như thế nào. Trước khi khoác vào bộ y phục cơ thể và hóa thân vào "vai diễn" của mình, "bản thể thật sự" vốn như thế nào, nó vẫn là như vậy. Tuy nhiên, khi ở trong cơ thể, "bản thể thật sự" mang nhiều vai trò khác nhau, ví dụ: cậu con trai, cô con gái, người vợ, bác sĩ, luật sư, chủ tịch câu lạc bộ, v.v. và cuối cùng, nó bắt đầu đồng hóa với những vai trò ấy.

Khi ta đồng hóa bản thân với các vai trò, rốt cuộc chỉ mình ta cảm thấy đau khổ nếu phải từ bỏ chúng. Một người đã "diễn" vai bác sĩ trong suốt nhiều năm, nay phải từ bỏ vai trò này - có thể là về hưu - ông ta sẽ cảm thấy hết sức đau khổ, chán chường. Bởi lẽ suốt ngần ấy năm, ông đã nuôi dưỡng trong tâm trí mình cái "tôi - bác sĩ", và bây giờ không thể chịu đựng được khi cảm thấy "tôi" đó đang bị hủy hoại. Tương tự như vậy, khi người nào đó đồng hóa mạnh mẽ với vai trò người mẹ, nếu cô ta mất đi đứa con yêu thương, cô sẽ vô cùng đau khổ, vì "tôi - người mẹ" cũng chết theo.

Nếu ta sống với hiểu biết thật sự về bản thân - trong Smriti "TÔI", sẽ không có bất kỳ khổ đau nào. Chúng ta quan sát những vai trò khác nhau như luật sư, người chồng, chủ tịch, v.v. ở ngôi thứ ba. Chúng ta xem nó như là một vở kịch, trong đó người diễn viên đóng đa dạng các vai, đeo nhiều lớp mặt nạ nhưng luôn duy trì ý thức anh ta thực sự là ai. Người diễn viên có thể đang đóng vai một ông hoàng, trải nghiệm những phút giây chiến thắng hay thất bại trong vở kịch, nhưng bản thân người ấy vẫn biết đây không phải là chiến thắng hay thất bại của mình, vì anh biết mình là ông Smith chẳng hạn, do vậy anh dễ dàng thoát khỏi hoàn cảnh và số phận của nhân vật.

Chúng ta là những thực thể bất tử diễn phần vai tạm thời. Trong khi hóa thân vào vai diễn, chúng ta chỉ cần nhắc nhở bản thân rằng chúng ta là những "diễn viên". Đằng sau những vai trò ấy, chúng ta là "bản thể thật sự". Mỗi diễn viên sẽ đảm nhận mỗi phần vai khác nhau - một số đóng vai anh hùng, một số đóng vai phản diện. Chúng ta không nên phán xét người khác theo phần vai anh ta đang đóng, và đừng quên chính mình cũng đang đứng sau vai diễn.

Suốt vở diễn, trong khi đang đóng vai của mình, người diễn viên cũng quan sát vở kịch diễn ra xung quanh và đánh giá cao những phân cảnh khác của vở kịch. Người diễn viên đồng thời cũng là người quan sát. Thực ra, "diễn viên" có nghĩa là người quan sát vở kịch và là người quan sát nhân vật anh ta đóng. Hẳn nhiều người trong chúng ta đã có lần thưởng thức kịch trong rạp hát. Ở vị trí này, chúng ta trải nghiệm cảm giác bình yên và niềm thích thú đặc biệt, đó là một trạng thái bình yên xuất phát từ việc không bị đồng hóa. Khi chúng ta không đồng hóa với những vai trò hay diễn biến của vở kịch, chúng ta sẽ thoải mái thưởng thức vở diễn bất kể ai thắng, ai bại, hay bất cứ chuyện gì xảy ra. Chúng ta dõi theo dòng sự kiện với sự tò mò và thích thú khi mọi việc được làm sáng tỏ. Tuy nhiên, khi ta đồng hóa với bất kỳ nhân vật nào, kể cả nhân vật mình đang đóng, ta sẽ thôi không còn là người quan sát tách rời, niềm hạnh phúc của ta sẽ phụ thuộc vào số phận của nhân vật. Chúng ta bắt đầu trăn trở, lo lắng điều gì sẽ xảy ra cho nhân vật nên không còn tâm trạng bình thản thưởng thức màn kịch nữa. Hoặc là chúng ta giận dữ, buồn phiền với sự kiện hay với kết quả sau cùng; hoặc chúng ta chống lại sự kiện đang diễn ra. Những sự đồng hóa thường dẫn đến ham muốn, kỳ vọng; do vậy, chúng ta áp đặt điều kiện cho những tình tiết trong vở kịch.

Chúng ta là những quan sát viên bất tử trong vở kịch của thế giới bất tận này. Trái đất như một sàn diễn khổng lồ và có vô số sự kiện khác nhau diễn ra. Chúng ta nên quan sát tách rời, tức là không đồng hóa với các nhân vật, những vai trò ta đóng hay với những diễn biến, sự kiện. Hãy chỉ là người quan sát và chúng ta sẽ tự động phát triển Smriti "TÔI". Mỗi khi hành động, chúng ta hành động từ Smriti "TÔI", nhìn những vai trò của mình ở ngôi thứ ba. Và sau khi hoàn tất vai diễn, chúng ta vẫn bình an, thanh thản.

Những cách tiếp cận khác nhau trong việc hồi tưởng về bản thân

Chúng ta phải tự liên tục nhắc nhở bản thân rằng, thực sự chúng ta là gì - là những thực thể năng lượng tinh tế, ánh sáng tinh tế, bất tử, bình an và đáng yêu; chúng ta là những điểm sáng có ý thức vô cùng nhỏ tràn đầy bình an, thanh khiết và những phẩm chất nguyên thủy khác. Đây là cách hồi tưởng chính xác về bản thân; nhưng tùy vào thời điểm, sẽ có những phương pháp thực hành khác nhau giúp tạo nên trạng thái này. Sau đây là những suy nghĩ hỗ trợ thêm cho việc thực hành:

- Tôi xem bản thân như là người khách trong cơ thể này, và cũng là người khách trong thế giới này.

- Tôi xem bản thân mình là người được ủy quyền, ví dụ: đối với con cái hay tài sản.

- Tôi luôn nhắc nhở bản thân, rằng tôi là một diễn viên đang đóng phần vai đặc biệt.

- Là người quan sát tách rời của vở kịch.

- Tôi là một người lữ khách trong cuộc đời này, người du hành xuyên thời gian.

- Tôi xem mình là người điều khiển "cỗ xe" cơ thể.

- Tôi nhìn ra thế giới bên ngoài qua đôi "cửa sổ tâm hồn".

- Tôi thấy mình hóa thân vào cơ thể này, sử dụng cơ thể cho một mục đích cao quý nào đó.

Để tăng thêm thời gian hồi tưởng về bản thân và tránh rơi vào ý thức đồng hóa, chúng ta có thể sử dụng những cách tiếp cận khác nhau sao cho phù hợp với hoàn cảnh và thời gian.