Chương 3: 1. Sống trong “hộp kín”

Mùa xuân năm 1871, một thanh niên kiếm được một quyển sách và đọc được 21 từ sẽ có ảnh hưởng vô cùng sâu sắc đến tương lai của anh. Là sinh viên y khoa ở Bệnh viện đa khoa Montreal, anh đang rất lo lắng về kỳ thi tốt nghiệp, về việc phải đi đâu, làm gì, làm thế nào để kiếm sống và xây dựng sự nghiệp.

Hai mươi mốt từ mà chàng sinh viên y khoa này đọc được năm 1871 đã giúp anh trở thành vị bác sĩ danh tiếng nhất trong thế hệ của mình. Ông đã thành lập và điều hành trường Y Khoa Johns Hopkins nổi tiếng thế giới. Ông trở thành Giáo sư Đại học do Hoàng gia Anh bổ nhiệm tại trường Đại học Oxford - danh hiệu cao quý nhất của đế chế Anh dành cho một người thuộc ngành y. Ông được vua nước Anh phong tước Hiệp sĩ. Khi qua đời, hai cuốn sách đồ sộ dày 1.466 trang kể về cuộc đời và sự nghiệp của ông được xuất bản .

Tên ông là Sir William Osler. Và đây là hai mươi mốt từ ông đã đọc được vào mùa xuân năm 1871 - hai mươi mốt từ của Thomas Carlyle đã giúp ông sống một cuộc đời không lo lắng: “Việc của ta không phải là xem cái gì chờ ta phía trước, mà là làm xong việc trước mắt ta”.

Bốn mươi hai năm sau, vào một tối xuân êm ả khi hoa tuy-lip nở rộ trong khuôn viên trường, Ngài William Osler này đang giảng bài cho các sinh viên Đại học Yale. Ông bảo họ rằng mọi người cứ nghĩ một giáo sư của 4 trường đại học và viết một quyển sách nổi tiếng như ông hẳn phải có “trí tuệ của thiên tài”, điều đó không đúng. Rằng các bạn thân của ông đều biết rằng bộ não ấy “vô cùng bình thường”.

Vậy thành công của ông ấy đến từ đâu? Ông cho rằng đó là nhờ cái mà ông gọi là sống trong “hộp kín”. Ông ấy nói thế là sao? Vài tháng trước buổi nói chuyện tại Yale, Sir William Osler đã băng qua Đại Tây Dương trên con tàu biển chở khách cỡ lớn nơi vị thuyền trưởng đứng trên đài chỉ huy, ông ta nhấn một cái nút và - a lê hấp! - âm thanh vang rền của máy móc cùng bao nhiêu bộ phận khác của con tàu ngay lập tức nối đuôi nhau tắt lịm - sau đó tất cả tạo thành các khoang kín nước. Ông nói với các sinh viên, “Giờ thì từng người trong các em là một tổ chức còn kỳ diệu hơn cả chiếc tàu biển kia nhiều, và đang dấn thân vào một hành trình còn dài hơn thế. Điều tôi đòi hỏi ở các em đó là học cách điều khiển máy móc làm sao để tạo thành các “hộp kín”, như một cách chắn chắn nhất đảm bảo an toàn cho cuộc hành trình. Hãy đi lên phòng điều khiển, và thấy rằng ít nhất các vách ngăn lớn đều đang hoạt động tốt. Hãy nhấn một nút rồi lắng nghe, ở từng mức độ cuộc đời các em các cánh cửa đang đóng sập lại ngăn cách các em với quá khứ - với những ngày hôm qua đã lùi xa. Ấn một nút khác, bằng tấm rèm sắt các em không phải đối mặt với những ngày mai, với tương lai bất định. Giờ thì các em an toàn rồi - hôm nay các em an toàn rồi! Đóng quá khứ lại! Hãy vùi chôn quá khứ đã chết. Đừng vấn vương những ngày hôm qua vì chúng dẫn dắt những kẻ khờ đi về cát bụi. Gánh trên vai sức nặng của ngày mai, thêm vào đó là gánh nặng của ngày hôm qua, ngày hôm nay dẫu ngay cả kẻ mạnh nhất cũng trở nên yếu đuối. Hãy đóng chặt cánh cửa tương lai cũng như quá khứ. Tương lai chính là hôm nay. Chẳng có ngày mai nào hết. Ngày con người được cứu rỗi là ngày hôm nay.

Thật là lãng phí năng lượng, tinh thần mệt mỏi và lo lắng biết bao nếu các em cứ mãi lo âu về tương lai đang chờ phía trước. Hãy đóng chặt cánh cửa ngày mai, đóng thật chặt những vách ngăn từ mũi tàu đến đuôi tàu, rồi chuẩn bị nuôi dưỡng những thói quen của cuộc đời trong những “hộp kín”“.

Phải chăng Tiến sĩ Oster muốn nói rằng chúng ta đừng nên cố gắng chuẩn bị điều gì cho ngày mai? Không, không hề. Nhưng ông đã nói tiếp rằng cách tốt nhất để chúng ta chuẩn bị cho ngày mai chính là đem hết trí tuệ, nhiệt huyết tập trung làm tốt công việc ngày hôm nay. Đó là cách duy nhất bạn có thể chuẩn bị cho tương lai.

Sir William Osler thúc giục các sinh viên trường Yale bắt đầu một ngày bằng lời cầu nguyện của Chúa: “Xin Người cho chúng con hôm nay lương thực hàng ngày”.

Hãy nhớ rằng lời cầu nguyện chỉ cầu xin lương thực của ngày hôm nay. Nó không bao gồm lời phàn nàn về thức ăn ôi thiu chúng ta phải ăn ngày hôm qua; và nó không nói: “Ôi, lạy Chúa, vành đại lúa mì của chúng con mới đây đang khô cạn, chúng con có thể sắp phải trải qua một cơn hạn hán nữa - thế thì làm sao chúng con có đủ lương thực vào mùa thu sang năm hoặc có thể con sẽ bị mất việc làm - ôi Chúa trên cao, nếu vậy làm sao chúng con có lương thực để ăn?”.

Không, lời cầu nguyện đã dạy chúng ta chỉ hỏi xin bánh mì cho hôm nay thôi. Chiếc bánh mì của ngày hôm nay là chiếc bánh mì duy nhất mà bạn có thể ăn được.

Nhiều năm trước, một nhà hiền triết không xu dính túi đi lang thang qua một miền quê khô cằn sỏi đá, nơi người dân phải chật vật kiếm sống từng ngày. Một ngày nọ, đám đông tụ họp xung quanh ông trên một ngọn đồi, và ông đã giảng cho họ một bài giảng có lẽ là được trích dẫn nhiều nhất mọi thời đại. Bài diễn thuyết gồm hai mươi sáu từ vẫn còn mãi vang vọng bao nhiêu thế kỷ sau đó: “Sao phải lo mai ăn gì uống gì mặc gì, chuyện ngày mai cứ để ngày mai lo. Ngày nào có cái khổ của ngày ấy”.

Nhiều người đã phản đối những lời này của Chúa Jesus: “Không nghĩ gì đến ngày mai”. Họ xem những lời này như một lời khuyên tốt nhưng không thể thực hiện được, gần giống với chủ nghĩa thần bí phương Đông. Họ nói rằng, “Tôi phải lo nghĩ về ngày mai chứ.

Tôi phải suy nghĩ về bảo hiểm để bảo vệ gia đình tôi. Tôi phải để dành tiền phòng bị cho tuổi già của tôi. Tôi phải lên kế hoạch và chuẩn bị cho chặng đường dài phía trước”.

Đúng! Dĩ nhiên bạn phải chuẩn bị. Sự thật thì những lời này của Chúa Jesus, từng được dịch ra hơn ba trăm năm trước đến hôm nay không còn mang ý nghĩa như ý nghĩa của thời Vua James. Ba trăm năm trước từ “suy nghĩ” thường mang nghĩa là lo âu. Các phiên bản hiện đại hơn của Kinh Thánh trích lời Chúa Jesus chính xác hơn với câu nói: “Không phải âu lo về ngày mai”.

Dù sao đi nữa, suy nghĩ về ngày mai là tốt mà, đúng, suy nghĩ cẩn thận, lên kế hoạch và chuẩn bị cho tương lai. Nhưng đừng lo lắng.

Suốt cuộc chiến tranh thế giới thứ II, các nhà chỉ huy quân sự của chúng ta đã tập trung cho ngày mai, tuy nhiên họ không biểu lộ chút lo lắng nào. Đô đốc Ernest J. King, nhà chỉ huy hải quân Mỹ nói: “Tôi cung cấp trang bị tốt nhất cho những người lính giỏi nhất, yêu cầu họ thực hiện những nhiệm vụ mà tôi cho là sáng suốt nhất. Đó là tất cả những gì tôi có thể làm.

Ông nói tiếp: “Nếu một con tàu bị đắm, tôi không thể vớt nó lên được. Nếu nó sắp đắm, tôi cũng không thể ngăn nó lại. Tôi chỉ có thể tận dụng hết thời gian của mình để chuẩn bị cho ngày mai, thay vì cứ gặm nhấm những nỗi buồn của ngày hôm qua. Hơn nữa, nếu tôi cứ để cho nỗi lo lắng đeo bám thì tôi sẽ không còn sức để làm bất cứ việc gì”.

Dù thời chiến hay thời bình, sự khác biệt cơ bản giữa người tư duy tích cực và người tư duy tiêu cực là: Người tư duy tích cực thường xem xét mối liên hệ giữa nguyên nhân và kết quả, từ đó đưa ra những kế hoạch hợp lý và tích cực, người tư duy tiêu cực thường dẫn đến tình trạng căng thẳng và suy sụp về tinh thần.

Gần đây, tôi có vinh dự được phỏng vấn Arthur Hays Sulzberger, chủ bút của một trong những tờ báo nổi tiếng nhất thế giới, The New York Times. Ông Sulzberger kể với tôi rằng khi cuộc chiến tranh thế giới thứ II lan rộng ở châu Âu, ông quá choáng váng và lo lắng cho tương lai đến nỗi gần như không ngủ được.

Ông thường thức dậy lúc nửa đêm, ngồi trước gương lấy giấy và cọ ra tự vẽ chân dung mình. Mặc dù chẳng biết gì về hội họa, nhưng ông vẫn cầm cọ vẽ lung tung, mong xua đi nỗi lo lắng trong đầu. Ông bảo rằng mình không thể bỏ hết lo âu và tìm thấy sự thanh thản cho đến khi làm theo những trích dẫn trong bài Thánh vịnh:

Ánh sáng An lành, dẫn lối chân tôi...

Tôi cứ thế an tâm bước đi, lòng chẳng mong cầu được thấy

Tương lai nằm xa vời phía trước; chỉ một bước là đủ với tôi.

Gần như cùng lúc đó, ở một nơi tại châu Âu, một người lính trẻ cũng rút kinh nghiệm từ cùng một bài học. Tên anh ta là Ted Bengermino, ở 5716 Newholme Road, Baltimore Maryland, anh ta lo lắng rằng mình không đủ sức khỏe chiến đấu. Ted Bengermino viết:

“Tháng Tư năm 1945, tôi đã lo lắng cho đến khi mắc phải căn bệnh mà các bác sỹ gọi là co thắt tràng ngang - nguyên nhân gây ra những cơn đau kinh hoàng. Nếu cuộc chiến tranh này không kết thúc thì chắc chắn tôi sẽ suy sụp về thể chất”.

“Tôi mệt mỏi vô cùng. Là nhân viên phòng Báo tử, Hạ sĩ quan của Sư đoàn bộ binh 94, công việc của tôi là lên danh sách và lưu trữ số liệu về các thương bệnh binh, cũng như binh lính tử trận, mất tích trong chiến đấu hoặc nằm viện. Tôi cũng có nhiệm vụ khai quật thi hài của cả quân Đồng minh và quân địch bị giết và chôn cất qua quýt, vội vàng trong những ngôi mộ nông, khi cuộc chiến lên đến đỉnh điểm. Tôi phải thu thập di vật của họ rồi xem xét gửi chúng cho cha mẹ hoặc người thân gần gũi nhất của họ, những người rất trân trọng các di vật đó. Tôi thường lo sợ rằng chúng tôi đang phạm phải những sai lầm nghiêm trọng và đáng xấu hổ. Tôi không biết mình có thể vượt qua tất cả những việc này hay không.

Liệu tôi có còn sống để được ôm đứa con trai duy nhất - đứa bé mới 16 tháng tuổi mà tôi chưa hề biết mặt? Tôi lo lắng, mệt mỏi tới mức sụt mười lăm cân, tôi sợ hãi đến gần như phát điên. Tôi nhìn hai bàn tay của mình. Chúng còn hơn cả da bọc xương. Khiếp sợ trước ý nghĩ sẽ trở về nhà với thân hình tàn tạ. Tôi suy sụp và khóc nức nở như một đứa trẻ. Tôi run rẩy. nước mắt giàn giụa mỗi khi chỉ có một mình. Có thời điểm ngay sau khi trận Bulge nổ ra, tôi khóc nhiều đến nỗi gần như không còn hy vọng sẽ tiếp tục sống như một người khỏe mạnh bình thường.

“Cuối cùng, tôi phải lết mông đến Bệnh xá Lục quân Mỹ. Vị bác sĩ Quân y ở đó đã cho tôi một lời khuyên làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống của tôi. Sau khi kiểm tra kỹ lưỡng, ông cho biết vấn đề của tôi nằm ở tinh thần. Ông bảo: ‘Ted này, tôi muốn cậu hãy nghĩ cuộc đời mình giống như một chiếc đồng hồ cát. Cậu biết đấy, có hàng nghìn hạt cát ở nửa thân trên của đồng hồ, và tất cả chậm rãi chảy qua chỗ thắt hẹp ở giữa. Cậu cũng như tôi, chúng ta chẳng làm được gì để nút thắt ấy to thêm ra cho các hạt cát chảy qua nhanh hơn mà không làm hỏng đồng hồ. Chúng ta hay bất kỳ ai khác cũng giống như chiếc đồng hồ cát này. Mỗi khi bắt đầu một ngày mới, ta cảm thấy có hàng trăm việc phải hoàn thành trong hôm ấy. Nhưng ta cần phải làm từng việc một và để chúng được tiến hành từ từ, đều đặn mỗi ngày giống như từng hạt cát chảy qua nút thắt của chiếc đồng hồ cát. Bởi nếu không, chắc chắn chúng ta sẽ tự hủy hoại cả thể lực và tình thần của mình’.

“Kể từ cái ngày đáng nhớ đó, tôi đã tuân thủ triết lý sống khôn ngoan mà vị bác sĩ này truyền lại. Từng hạt cát một. Từng việc một. Lời khuyên ấy đã giữ vững tinh thần và thể chất của tôi, giúp tôi không suy sụp trong suốt cuộc chiến.

Và đến bây giờ vẫn tiếp tục giúp ích cho tôi trong cương vị Giám đốc Quảng cáo và Quan hệ công chúng của Tập đoàn Adcrafter Printing & Offset. Tôi nhận thấy lĩnh vực kinh doanh cũng phát sinh những vấn đề tương tự như trong chiến tranh: hàng chục vấn đề phải được xử lý ngay – trong khi có rất ít thời gian để hoàn tất. Chúng tôi không có đủ hàng dự trữ. Chúng tôi phải thu xếp các kho hàng mới, ứng phó với những lần thay đổi địa chỉ, mở và đóng lại các văn phòng,v.v... Tôi nhớ lại lời của vị bác sĩ: Từng hạt cát một. Hoàn thành từng việc một. Bằng cách lặp đi lặp lại câu nói này trong tâm trí, tôi đã hoàn thành công việc hiệu quả hơn, không hề gặp phải cảm giác rối trí hay lẫn lộn từng suýt đánh gục tôi trên chiến trường”.

Một trong những ghi nhận đáng báo động nhất về lối sống của chúng ta ngày nay là: Một nửa số giường bệnh hiện đang được dành cho các bệnh nhân găp những vấn đề về tâm lý và thần kinh, những người đã hoàn toàn suy sụp dưới gánh nặng của quá khứ chồng chất và tương lai đáng sợ. Tuy nhiên, phần lớn họ lẽ ra đã không phải vào viện - có thể đã sống hạnh phúc và hữu ích hơn - nếu họ chịu để tâm đến những lời của Chúa Jesus: Đừng lo lắng về ngày mai”; hay những lời của Ngài William Osier: “Hãy sống trong những hộp kín”.

Bạn và tôi, chúng ta đều đang đứng tại đúng giây này, điểm giao nhau của hai điều không bao giờ thay đổi: Quá khứ mênh mông dường như kéo dài mãi mãi và tương lai bất định đang nhắm đến thanh âm cuối cùng của thời khắc ghi dấu. Chúng ta không thể sống ở nơi nào trong hai vùng đất đó - dẫu chỉ trong một sát na (thuật ngữ thường sử dụng trong Phật giáo, chỉ đơn vị ngắn nhất của thời gian). Tuy nhiên, nếu chúng ta cứ cố làm, chúng ta có thể sẽ hủy hoại cả thể chất và tinh thần của mình. Vì vậy, hãy cứ hài lòng sống trọn khoảng thời gian duy nhất chúng ta có thể sống: từ sáng sớm cho đến đêm khuya. Robert Louis Stevenson từng viết: “Cho đến tận đêm khuya, ai cũng mang được những gánh nặng của mình, dù cực nhọc. Trong một ngày, ai cũng hoàn thành được nhiệm vụ của mình, dù khó khăn. Ai cũng có thể sống một cách an yên, kiên nhẫn, đáng yêu và trong sáng cho đến khi hoàng hôn buông xuống. Đó chính là ý nghĩa thực sự của cuộc sống”.

Vâng, đó là tất cả những gì cuộc sống đòi hỏi ở chúng ta; tuy nhiên, bà E. K. Shields ở 815, Court Street, Saginaw, Michigan từng chìm trong tuyệt vọng - đến mức suýt tự tử cho tới khi bà học được cách sống an yên trọn một ngày. Bà Shields kể cho tôi nghe câu chuyện của mình: “Năm 1937, chồng tôi qua đời. Tôi rất đau khổ và rơi vào cảnh túng quẫn. Tôi viết thư cho ông chủ cũ của mình, ngài Leon Roach, giám đốc công ty Roach-Fowler ở thành phố Kansas. Ông ấy nhận tôi vào làm trở lại. Trước đó, tôi làm công việc giới thiệu sách của nhà xuất bản World Books cho các trường học ở thị trấn và vùng nông thôn. Hai năm trước, khi chồng tôi bị ốm, tôi đã phải bán đi chiếc ô tô, nhưng giờ tôi đã tích cóp đủ tiền để mua trả góp một chiếc xe cũ và lại bắt đầu đi bán sách”.

“Tôi cứ nghĩ làm việc sẽ giúp tôi vơi bớt nỗi buồn, nhưng dường như không phải vậy. Thậm chí tôi còn cảm thấy ngay cả lái xe và ăn cơm một mình tôi cũng không làm nổi. Ở một số nơi, sách khá khó bán, và tôi phải chật vật lắm mớ lo đủ những khoản chi phí cho xe, mặc dù chúng rất ít ỏi.

“Mùa xuân năm 1938, tôi đang có việc ở Versailles, Missouri. Những ngôi trường ở đó rất tồi tàn, đường sá thì tồi tệ, tôi cô đơn và nản chí đến mức có lúc đã nghĩ đến việc tự tử. Tôi chẳng thiết tha gì nữa. Dường như tôi không thể thành công. Tôi sợ phải thức dậy vào mỗi sáng và đối mặt với cuộc sống. Tôi sợ đủ mọi thứ: sợ không trả đủ tiền xe, sợ không trả đủ tiền thuê phòng, sợ sẽ không có đủ tiền ăn. Tôi biết rằng sức khỏe của mình đang có vấn đề nhưng không có đủ tiền đến bác sĩ. Điều duy nhất níu giữ tôi ở lại với cuộc đời này là vì tôi nghĩ em gái mình hẳn sẽ vô cùng đau buồn, và rằng tôi không có đủ tiền để lo cho đám tang của chính mình.

“Một ngày nọ, tôi tình cờ đọc được một bài báo đã cứu tôi khỏi tâm trạng chán chường thê lương, truyền cho tôi lòng can đảm để tiếp tục sống. Suốt cuộc đời tôi vẫn không ngừng biết ơn một câu gợi cảm hứng trong bài báo ấy. Câu ấy viết rằng: “Với người thông thái, mỗi ngày trôi qua họ được sống một cuộc đời mới”. Tôi đánh máy câu đó trên máy, in ra rồi dán nó lên kính chắn gió trên xe của tôi, để mỗi khi lái xe tôi đều đọc được dòng chữ đó.Tôi nhận thấy sống qua từng ngày một chẳng có gì là khó. Tôi bắt đầu học được cách quên đi quá khứ và không nghĩ ngợi về tương lai. Mỗi sáng tôi đều tự nhủ rằng: “Hôm nay là cuộc đời mới”.

“Và tôi đã chiến thắng được nỗi sợ cô đơn, nỗi sợ phải sống trong cảnh thiếu thốn. Bây giờ đây, tôi sống hạnh phúc và khá thành công, sự nhiệt huyết và tình yêu cuộc sống luôn bừng lên trong tôi. Giờ đây tôi biết bản thân mình sẽ không còn sợ hãi nữa, không còn quan tâm cuộc sống sẽ trao vào tay tôi những gì. Tôi biết mình không còn sợ phải đối mặt với tương lai. Tôi biết tôi có thể sống tốt qua từng ngày - và rằng với người thông thái, mỗi ngày trôi qua họ được sống một cuộc đời mới”.

Bạn nghĩ rằng ai đây viết ra những dòng này:

Hạnh phúc thay ai đó và chỉ ai đó kia

Dám khẳng định rằng hôm nay là ngày của riêng mình

Họ sống thật bình tâm, thốt lên không hề sợ hãi:

“Ngày mai ư?Mặc kệ! Vì tôi đã sống hết mình cho hôm nay”.

Những lời này vẫn còn vang vọng đến tận hôm nay đúng không? Thế nhưng những vần thơ ấy được nhà thơ La Mã Horace viết ra còn trước khi Chúa ra đời.

Tôi biết một trong những bi kịch lớn nhất của con người đó là tất cả chúng ta đều có khuynh hướng lảng tránh cuộc sống. Thay vì ngắm nhìn khóm hồng đang nở rộ trước hiên nhà, chúng ta lại mơ về một vườn hồng huyền ảo ở tít tận chân trời xa.

Tại sao chúng ta lại khờ dại - khờ dại một cách đáng thương đến thế?

Tôi viết cho Stepphen Leacock: “Cuộc sống ngắn ngủi của chúng ta mới kỳ lạ làm sao! Đứa trẻ nói, “Sau này lớn lên ta sẽ...”. Nhưng đó là khi nào? Thằng bé nói, “Sau này trưởng thành ta sẽ...”. Và rồi khi trưởng thành, anh chàng ấy lại nói, “Khi kết hôn ta sẽ...”. Nhưng khi đã kết hôn rồi thì sao? Những ý nghĩ biến thành câu nói. “Khi ta về hưu ta sẽ...”. Và rồi khi tuổi nghỉ hưu tìm đến, ông ta mới nhìn lại cả quãng đường đã đi qua; một cơn gió lạnh dường như đã cuốn phăng tất cả; bằng cách nào đó ông ta đã bỏ lỡ tất cả, tất cả đã không còn như trước. Chúng ta luôn để quá muộn mới học được một điều rằng, sống nghĩa là phải tận hưởng từng khắc, từng giây cuộc sống”.

Edward S. Evans, một người sống ở Detroit, vì quá lo lắng buồn phiền mà suýt tự tử, trước khi anh ta biết rằng cuộc sống “nghĩa là phải tận hưởng từng khắc, từng giây cuộc sống”. Sinh ra và lớn lên trong cảnh nghèo khó, Edward S. Evans kiếm được những đồng tiền đầu tiên từ việc bán báo, rồi xin phụ việc cho một cửa hàng tạp phẩm. Về sau, ông chuyển sang làm trợ lý thư viện để có thể nuôi sống 7 miệng ăn. Dù đồng lương rất ít ỏi nhưng ông vẫn không dám nghỉ việc. Phải đến tám năm sau, ông mới có đủ can đảm bắt đầu sự nghiệp của riêng mình. Nhưng ngay sau khi bắt đầu, ông đã biến khoản đầu tư ban đầu với 55 USD đi vay thành ngành kinh doanh mang lại cho ông 20.000 USD mỗi năm. Thế rồi ông phải đối mặt với chuyện không may xảy đến, một tai nạn chết người. Ông trót bảo lãnh một khoản tiền lớn cho một người bạn của mình nhưng rồi anh ta phá sản.

Họa vô đơn chí, ngân hàng nơi ông gửi toàn bộ số tiền tiết kiệm cũng bị vỡ nợ. Ông không chỉ mất sạch toàn bộ số tiền mình tích cóp, mà còn phải gánh khoản nợ 16.000 USD. Cú sốc đó vượt quá sức chịu đựng của ông. Ông kể với tôi: “Tôi lo đến nỗi mất ăn mất ngủ. Rồi tôi ốm nặng. Lo lắng và chỉ lo lắng không thôi. Một ngày nọ, khi đang đi trên đường, tôi ngất xỉu ngay trên vỉa hè. Tôi không thể đi lại được nữa. Tôi nằm bẹp trên giường, cơ thể tôi nhiều chỗ sưng lên do nhiễm trùng.

Những chỗ sưng ấy nghiêm trọng đến nỗi ngay cả nằm thôi cũng rất đau đớn. Mỗi ngày tôi lại yếu hơn. Cuối cùng, bác sĩ nói rằng tôi chỉ còn sống được hai tuần nữa. Tôi bàng hoàng. Tôi ngồi viết di chúc, rồi quay lại gường nằm đợi ngày tôi chết. Giờ đây, đấu tranh hay lo lắng cũng chẳng ích gì. Tôi phó mặc tất cả, để tâm hồn thư thái và đi ngủ. Suốt hai tuần liền, tôi chưa bao giờ ngủ được hai tiếng liên tục; nhưng bây giờ, chẳng còn gì có thể làm vướng bận tâm trí của một người sắp chết, tôi ngủ ngon như một đứa trẻ. Sự căng thẳng mệt mỏi bắt đầu tan biến. Tôi ăn ngon miệng và lại tăng cân.

“Vài tuần sau, tôi có thể dùng nạng để đi lại. Sáu tuần sau, tôi quay lại với công việc. Tôi từng kiếm được 20.000 USD mỗi năm; nhưng giờ đây tôi hài lòng với công việc chỉ kiếm được 30 USD một tuần. Công việc của tôi là đi bán những miếng chêm đặt sau bánh xe ô tô khi được vận chuyển bằng đường biển. Tôi đã học được một bài học. Tôi không còn lo lắng cho bản thân, không còn hối tiếc về những gì đã xảy ra và không còn e sợ tương lai nữa. Tôi dồn toàn bộ thời gian, sức lực và nhiệt huyết vào công việc bán miếng chêm”.

Công việc làm ăn của Edward S. Evans hiện rất phát đạt. Chỉ trong vài năm, ông đã trở thành Chủ tịch Công ty. Evans Products, công ty của ông đã được niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán New York từ nhiều năm nay. Khi Edward S.Evans qua đời năm 1945, ông trở thành một trong số các thương gia tiến bộ nhất nước Mỹ. Nếu bạn bay đến Greenland, có thể bạn sẽ hạ cánh ở Evans Field - một đường bay được đặt theo tên ông.

Và đây là trọng tâm của câu chuyện này: Edward S. Evans hẳn sẽ không đạt được những vinh quang này trong kinh doanh, nếu ông không nhìn ra sự vô ích của lo âu, và không học được cách sống trong “hộp kín”.

500 năm trước khi Chúa ra đời, triết gia Hy Lạp Heraclitus từng nói với các môn đồ rằng: “Mọi thứ đều thay đổi ngoại trừ quy luật thay đổi”. Ông nói: “Không ai có thể tắm hai lần trên cùng một dòng sông”.

Dòng sông luôn thay đổi theo từng giây, và cả con người tắm trên dòng sông đó. Cuộc sống là một chuỗi thay đổi không ngừng. Thứ duy nhất chắc chắn chính là ngày hôm nay. Tại sao phải làm hỏng vẻ đẹp của ngày hôm nay bằng cách cố gắng giải quyết những rắc rối của tương lai, vốn được bao phủ trong sự bất định và thay đổi không ngừng - một tương lai mà không ai có thể đoán trước?

Những người La Mã có một từ chỉ điều này. Mà thật ra họ có những hai từ. Carpe diem. “Thưởng thức ngày hôm nay” hoặc “Sống hết ngày hôm nay”. Đúng, sống hết ngày hôm nay và thưởng thức hết vẻ đẹp của nó.

Đây là triết lý của Lowell Thomas. Gần đây tôi có nghỉ cuối tuần tại trang trại của ông ta; và tôi để ý thấy ông ta đã đóng khung những lời sau này của Psalm CXVIII và treo trên các bức tường studio phát thanh của mình, nơi ông ta sẽ nhìn thấy chúng thường xuyên.

Một ngày tươi mới, do Chúa Cha ban cho

Lòng mừng phơi phới trong tiếng ca rộn ràng

Trên bàn làm việc của nhà văn John Ruskin có một viên đá đơn sơ, trên đó được khắc nổi bật rõ nét chỉ một từ: HÔM NAY. Tuy không có hòn đá như thế nhưng tôi đã dán một bài thơ lên tấm gương soi, để mình có thể nhìn vào mỗi sáng khi cạo râu. Đó là bài thơ của Kalidasa, nhà soạn kịch nổi tiếng người Ấn Độ.

Lời chào đến Bình minh

Hãy xem đây, ngày hôm nay!

Đó là cuộc sống, cuộc sống thực sự

Ôi trời, sao nó ngắn ngủi thế này

Một ngày thôi, sự tồn tại của ngươi chỉ thế;

Niềm vui khi trưởng thành

Vinh quang của chiến công

Huy hoàng của thành tích

Quá khứ chỉ là giấc mơ

Tương lai là một viễn ảnh.

Sống hết mình hôm nay thì quá khứ sẽ đầy mộng đẹp

Sống hết mình hôm nay thì tương lai mới là hy vọng phía chân trời

Vì thế hãy xem đây, ngày hôm nay!

Hãy gửi lời chào đến bình minh.

Vì thế, điều đầu tiên bạn phải biết về lo lắng chính là: Nếu bạn muốn lo lắng tránh xa khỏi cuộc đời mình, hãy làm điều Sir William Osier đã làm:

Quy tắc thứ nhất: Đóng chặt cánh cửa sắt dẫn đến quá khứ và tương lai. Hãy sống trong những “hộp kín”.

Tại sao không tự hỏi mình những câu hỏi này, và viết ra câu trả lời?

1. Phải chăng tôi đang lảng tránh cuộc sống hiện tại để lo lắng về tương lai, hay mơ tưởng đến “một vườn hồng diệu kỳ nào đó tận chân trời xa”?

2. Phải chăng đôi khi tôi khiến ngày hôm nay của mình u ám vì hối tiếc những chuyện đã xảy ra trong quá khứ vốn đã lùi xa lâu rồi?

3/ Mỗi sáng thức dậy tôi có hạ quyết tâm “sống trọn ngày hôm nay” để tận dụng bằng hết 24 giờ đồng hồ cuộc sống đem đến cho tôi?

4/ Liệu tôi có thể sống tốt hơn khi chọn cách “sống trong hộp kín”?

Khi nào tôi nên bắt đầu? Tuần tới? Ngày mai? Hay ngay Hôm nay?