Chương 4: 2. Công thức diệu kỳ dẹp hết lo âu

Bạn có muốn một công thức giải quyết các tình hình lo âu nhanh chóng, chắc chắn thành công - một kỹ năng bạn có thể bắt đầu ngay bây giờ, trước khi bạn tiếp tục xem cuốn sách này không?

Để tôi cho bạn biết phương pháp được Willis Carrier thực hiện thành công; anh là một kỹ sư tài giỏi, người tiên phong trong ngành công nghiệp chế tạo máy điều hòa không khí, người đứng đầu tập đoàn Carrier nổi tiếng thế giới tại Syracuse, New York. Đó là một trong những kỹ năng tốt nhất trong giải quyết các rắc rối lo âu tôi từng nghe nói, và đích thân ngài Carrier cho tôi biết vào hôm chúng tôi cùng ăn trưa tại Câu lạc bộ Kỹ sư ở New York.

Ông nói: “Hồi còn trẻ, tôi làm việc cho công ty Buffalo Forge ở Buffalo, New York. Tôi được giao nhiệm vụ lắp đặt thiết bị làm sạch khí tại một nhà máy của công ty Đĩa thủy tinh Pittsburgh, tại Crystal, Missouri - một nhà máy trị giá hàng triệu đô la. Mục đích của việc lắp đặt này là loại bỏ các tạp chất để khí có thể cháy mà không gây hại động cơ. Phương pháp làm sạch khí này còn rất mới mẻ, chỉ mới được thử nghiệm một lần duy nhất trong những điều kiện khác biệt. Nhiệm vụ lần ấy của tôi ở thành phố Crystal, Missouri đã nảy sinh những khó khăn không thể lường trước. Nó hoạt động cũng hiệu quả tuy nhiên chưa đáp ứng được yêu cầu chúng tôi đặt ra.

“Tôi thực sự choáng váng trước thất bại. Như thể vừa bị ai đó giáng cho một cú vào đầu. Lòng dạ tôi chẳng thể nào yên được. Suốt một thời gian dài tôi không thể ngủ ngon.

“Cuối cùng, trực giác mách bảo tôi rằng lo lắng cũng chẳng ích gì; vì thế tôi vạch ra giải pháp cho vấn đề của mình, mà không phải lo âu. Và giải pháp này cực kỳ hiệu quả. Tôi đã và đang áp dụng kỹ năng chống lo âu này hơn ba mươi năm rồi.

Nó rất đơn giản. Ai ai cũng có thể áp dụng được. Bao gồm ba bước như sau đây:

Bước I: Tôi mạnh dạn và trung thực phân tích vấn đề, tìm hiểu chuyện gì xấu nhất sẽ xảy ra từ thất bại này. Sẽ chẳng ai bỏ tù hay tử hình tôi. Điều đó là chắc chắn. Đúng, có khả năng tôi sẽ bị mất việc; cũng có khả năng các sếp của tôi sẽ phải hủy chiếc máy này, và chúng tôi sẽ mất trắng khoản đầu tư 20.000 USD.

Bước II: Sau khi dự đoán những điều tồi tệ nhất có thể xảy ra, bản thân tôi tự học cách chấp nhận nó. Tôi tự nhủ: Thất bại này sẽ là vết đen trong hồ sơ của tôi, và tôi có thể bị mất việc; nhưng nếu thế, tôi vẫn có thể tìm được chỗ làm khác. Các điều kiện có thể không bằng; và chừng nào các sếp của tôi còn quan tâm, họ sẽ nhận ra chúng tôi đang thử nghiệm một phương pháp làm sạch khí mới, và nếu vì thử nghiệm này mà họ phải mất 20.000 USD thì họ sẽ chịu đựng được. Họ có thể xem đây như chi phí nghiên cứu, vì nó là thử nghiệm.

Sau khi hình dung những chuyện tồi tệ nhất có thể xảy ra và thuyết phục bản thân chấp nhận chúng nếu cần thiết, bỗng một điều vô cùng quan trọng xảy ra: Tôi lập tức cảm thấy thoải mái và bình yên - cảm giác tôi đã không cảm thấy vào những ngày trước đó.

Bước III: Từ đó trở đi, tôi bình tĩnh dồn toàn bộ thời gian và sức lực tìm cách cải thiện tình hình mà tâm trí tôi đã chấp nhận. Giờ đây, tôi cố gắng làm sao giảm thiểu con số thua lỗ 20.000 USD mà chúng tôi phải đối mặt. Tôi tiến hành hàng loạt các thử nghiệm, cuối cùng phát hiện ra nếu chúng tôi bỏ thêm 5.000 USD nữa mua thiết bị bổ sung thì vấn đề sẽ được giải quyết. Chúng tôi đã làm thế, và thay vì để mất 20.000 USD, chúng tôi thu về thêm 15.000 USD. Có lẽ tôi sẽ không bao giờ làm được như thế nếu tôi cứ tiếp tục chìm trong lo âu, bởi một trong những đặc điểm tồi tệ nhất của lo âu là nó sẽ tiêu diệt khả năng tập trung của ta. Khi lo lắng, suy nghĩ của chúng ta sẽ tản mát khắp nơi, chúng ta không còn đủ sáng suốt để ra quyết định. Tuy nhiên, khi chúng ta buộc bản thân phải đối mặt với điều tồi tệ nhất và tâm trí chúng ta chấp nhận nó, chúng ta sẽ loại bỏ được những tưởng tượng mơ hồ và đặt bản thân vào vị thế có thể tập trung cao độ vào vấn đề của mình. Chuyện xảy ra từ nhiều năm về trước. Giải pháp này hiệu quả tới nỗi đến giờ này tôi vẫn áp dụng; như anh thấy đấy, bây giờ, cuộc đời tôi hoàn toàn vắng bóng lo âu”.

Giờ thì tại sao công thức diệu kỳ của Willis H. Carrier lại trở nên giá trị, thiết thực và liên quan đến tâm lý quá vậy? Bởi công thức ấy kéo tuột chúng ta khỏi đám mây mù xám xịt mà chúng ta đang mò mẫm trong đó khi bị mù quáng bởi lo âu. Nó giữ vững đôi chân chúng ta trên mặt đất. Chúng ta biết mình đang đứng ở đâu. Và nếu chúng ta không đứng vững được trên mặt đất, làm sao chúng ta có thể hy vọng sẽ suy nghĩ được gì?

Giáo sư Willam James, cha đẻ ngành tâm lý học ứng dụng, đã thành người thiên cổ 38 năm trước. Nhưng nếu ông còn sống và biết rằng có một giải pháp ứng phó với điều kiện tồi tệ nhất này, hẳn ông sẽ nhiệt liệt ủng hộ. Làm sao tôi biết điều đó? Vì chính ông đã nói với các sinh viên rằng: “Các bạn hãy sẵn sàng làm điều đó. Vì chấp nhận những chuyện đã xảy ra là bước đầu tiên giúp bạn khắc phục những hậu quả của điều không may”.

Học giả Lâm Ngữ Đường cũng bày tỏ ý kiến tương tự trong quyển sách được đón đọc rộng rãi của ông, mang tên ”Tầm quan trọng của cách sống”. Vị triết gia Trung Quốc này cho biết: “Sự thanh thản trong tâm trí chỉ thực sự đến khi ta biết chấp nhận điều tồi tệ nhất. Theo tôi, dưới góc độ tâm lý, điều này đồng nghĩa với sự giải phóng năng lượng”.

Chính xác là như vậy! Dưới góc độ tâm lý, điều này đồng nghĩa với sự giải phóng năng lượng. Khi biết chấp nhận những điều tồi tệ nhất, chúng ta sẽ không còn gì để mất. Tất nhiên, điều đó cũng có nghĩa là chúng ta sẽ có cơ may có lại tất cả! Willis H. Carrier tuyên bố, “Sau khi đối mặt với điều tồi tệ nhất, ngay lập tức tôi cảm thấy thanh thản và bình yên, thứ cảm giác mà tôi chưa từng cảm thấy suốt nhiều ngày. Kể từ thời điểm ấy, tôi mới có thể suy nghĩ mạch lạc”.

Có ý nghĩa đúng không? Thế nhưng hàng triệu người đã hủy hoại cuộc sống của mình trong sự điên loạn, tức tối chỉ vì không dám nhìn thẳng, không dám chấp nhận những điều tồi tệ nhất; không muốn nỗ lực cải thiện tình hình; không chịu cứu vớt những gì có thể từ đống đổ nát. Thay vì cố gắng tái tạo lại cơ may của mình, họ lại đắm chìm vào “sự đấu tranh mạnh mẽ và cay đắng với kinh nghiệm”, cuối cùng trở thành nạn nhân của căn bệnh đông cứng tư duy, được biết đến với cái tên là trầm cảm.

Bạn có muốn biết thêm một người nữa áp dụng công thức diệu kỳ của Willis H. Carrier để giải quyết vấn đề của mình không? Đó là chuyện của một người môi giới xăng dầu tại New York, là học viên trong lớp của tôi.

Anh ta bắt đầu kể: “Tôi từng bị tống tiền! Tôi không bao giờ tin sẽ xảy ra chuyện đó. Tôi vốn nghĩ rằng tống tiền chỉ xảy ra trong phim ảnh, thế mà tôi bị tống tiền thực sự ở ngoài đời. Chuyện là thế này: Công ty xăng dầu mà tôi điều hành có khá nhiều xe bồn, cùng một số tài xế. Ngày đó, các quy định của OPA được thực thi rất nghiêm khắc, chúng tôi bị kiểm soát rất ngặt lượng dầu chuyên chở đến tay bất kỳ khách hàng nào.

Tôi không biết gì cả, nhưng có vẻ như một vài tài xế xe bồn đã giao thiếu dầu cho khách quen của công ty, sau đó đem bán phần ăn bớt được cho các mối riêng.

“Tôi chỉ hiểu biết mơ hồ về những giao dịch mờ ám này khi một ngày có người tự xưng là thanh tra chính phủ đến gặp và yêu cầu tôi phải trả tiền để giữ im lặng. Hắn có trong tay bằng chứng về những việc làm sai trái của các tài xế công ty tôi, và dọa nếu tôi không chấp nhận thì hắn sẽ giao các chứng từ đó cho Phòng Công tố Quận.

“Tất nhiên tôi hiểu rằng cá nhân tôi không việc gì phải lo sợ. Nhưng tôi cũng biết luật quy định rằng một doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về những việc làm của nhân viên. Nếu vụ việc bị đưa ta tòa và bị phơi bày trên báo chí, điều tiếng không hay của dư luận có thể hủy hoại việc làm ăn của tôi. Tôi lại rất tự hào về công ty của mình - bởi công ty này do chính tay cha tôi gây dựng 24 năm trước.

“Tôi lo lắng đến sinh bệnh! Tôi không ăn không ngủ suốt ba ngày đêm. Tôi quay cuồng với những suy nghĩ luẩn quẩn. Tôi nên trả cho hắn 5.000 USD hay bảo hắn cút đi mà làm cái việc bỉ ổi đó? Dù tôi chọn cách nào, kết quả cũng là những cơn ác mộng.

“Sau đó, vào đêm Chủ nhật, tôi tình cờ cầm quyển sách được tặng khi tham gia lớp học về Nghệ thuật nói trước công chúng của Carnegie. Tôi giở ra đọc và bất chợt thấy câu chuyện của ngài Willis H. Carrier. Câu chuyện có tên là “Đối mặt điều tồi tệ nhất”. Tôi đã tự hỏi: “Nếu mình nhất quyết không trả tiền và tên tống tiền sẽ giao các bằng chứng cho Phòng Công tố Quận, thì điều tồi tệ nhất có thể xảy ra là gì?”.

“Câu trả lời đó là việc kinh doanh của mình sẽ bị hủy hoại - đó là điều tồi tệ nhất có thể xảy ra. Không thể có chuyện mình bị đi tù. Tất cả những gì có thể xảy ra chỉ là công việc làm ăn suy sụp nếu vụ việc bị phanh phui”.

“Sau đó tôi tự nhủ: “Được rồi, việc kinh doanh bị hủy hoại, tâm trí tôi đã chấp nhận điều đó. Tiếp theo là gì?”.

“Công ty bị hủy hoại rồi, có thể khi đó mình phải đi tìm việc. Cũng chẳng tệ lắm. Mình hiểu biết rất nhiều về dầu - một số công ty chắc sẽ vui vẻ nhận mình vào làm. Tôi bắt đầu cảm thấy khá hơn. Nỗi lo sợ u ám đeo đẳng theo tôi suốt ba ngày qua đã vơi đi đôi chút. Tôi trấn tĩnh lại và hết sức ngạc nhiên nhận ra mình có thể suy nghĩ mạch lạc đến thế”.

“Bây giờ đầu óc tôi đã đủ minh mẫn để tiến đến Bước III - cải thiện điều tồi tệ nhất. Khi tôi suy nghĩ tìm ra giải pháp, tôi chợt nảy ra một ý hoàn toàn mới. Nếu tôi kể toàn bộ sự việc cho luật sư của mình, có thể anh ấy sẽ tìm ra giải pháp mà tôi chưa nghĩ ra. Tôi biết nghe có vẻ ngớ ngẩn khi nói rằng tôi chẳng mảy may nghĩ tới điều này - nhưng thực sự là trước đó tôi đâu có suy nghĩ gì mà chỉ biết lo lắng thôi! Ngay lập tức tôi quyết định việc đầu tiên sẽ làm vào sáng hôm sau là đến gặp luật sư. Sau đó, tôi lên giường và ngủ say như chết!”.

“Sáng hôm sau, lời khuyên của luật sư là tôi nên đến gặp Công tố viên của Quận và nói hết sự thật. Tôi đã làm y như thế. Nói xong, tôi rất ngạc nhiên khi được vị Công tố viên cho biết thủ đoạn tống tiền này đã diễn ra trong nhiều tháng nay và kẻ tự xưng là “thanh tra chính phủ” ấy thực chất là một tên lừa đảo đang bị cảnh sát truy nã. Thật nhẹ nhõm khi nghe được tất cả chuyện này sau khi đã tự giày vò bản thân suốt ba ngày đêm, trăn trở xem có nên nộp 5.000 USD cho tên lừa đảo chuyên nghiệp ấy không!

Sau việc này, tôi học được một bài học nhớ đời. Bây giờ, bất cứ lúc nào phải đối mặt với vấn đề áp lực khiến mình phải lo lắng, tôi đều áp dụng cái mà tôi gọi là: Công thức cổ xưa của Willis H. Carrier”.

Gần như cùng thời điểm Willis H. Carrier đang lo lắng về thiết bị lọc khí mình đang lắp đặt tại thành phố Crystal, Missouri, một anh chàng ở Broken Bow, Nebraska, đang viết di chúc. Tên anh ta là Earl P. Haney, và anh ta bị loét tá tràng. Ba ông bác sỹ, bao gồm cả một chuyên gia nổi tiếng về viêm loét đều tuyên bố trường hợp của Haney là “vô phương cứu chữa”. Họ dặn anh ta không được ăn cái này cái kia, không được lo lắng hay buồn phiền - mà phải tuyệt đối bình tĩnh. Họ cũng dặn anh ta nên viết di chúc!

Những vết loét này đã buộc Haney phải từ bỏ một công việc tốt, được trả lương cao. Thế nên bây giờ anh ta chẳng còn việc gì để làm, chẳng còn gì mà trông đợi ngoài cái chết đang ám ảnh.

Thế rồi anh ta đi đến quyết định: quyết định hiếm hoi và tuyệt vời. Anh ta nói: “Vì tôi chỉ còn rất ít thời gian để sống, có thể tôi sẽ tận hưởng bằng hết cuộc sống ấy. Tôi đã luôn mong muốn được đi du lịch vòng quanh thế giới trước khi chết. Và nếu tôi muốn làm điều đó, thì tôi sẽ làm ngay bây giờ”. Thế nên anh ta đi mua vé.

Các bác sĩ đều kinh ngạc. Họ đều nói: “Chúng tôi phải cảnh cáo cậu, Haney, rằng nếu cậu thực hiện chuyến đi này cậu sẽ phải chôn thây ngoài biển đấy”.

Anh ta đáp: “Ồ, không đâu, tôi đã hứa với họ hàng tôi rằng tôi sẽ được chôn trong khu mộ gia đình tôi tại Broken Bow, Nebraska. Nên tôi sẽ mua cho mình cái quan tài và mang nó theo cùng”.

Anh ta đi mua cái quan tài mang nó lên tàu thủy, sau đó thu xếp với công ty tàu biển hơi nước rằng trong trường hợp anh ta có bỏ mạng, họ sẽ đặt xác anh vào khoang ướp lạnh và bảo quản cho đến khi con tàu quay về nhà. Anh ta bắt đầu chuyến du ngoạn với gia tài mang theo là tinh thần của Omar (nhà thơ, nhà thiên văn học, toán học người Iran).

“Tìm lấy điều gì đấy tốt cho ta 

Bởi rồi đây cát bụi cả thôi mà 

Thành cát bụi ta nằm trong cát bụi 

Chẳng cuối cùng, chẳng rượu, chẳng bài ca!”

Tuy nhiên, chuyến hành trình của anh ta không hề “thiếu rượu”. “Tôi đã uống rượu pha soda trong cốc vại, và hút những điều xì gà dài trong chuyến đi”. Haney nói trong một lá thư đang nằm trước mặt tôi. “Tôi đã thưởng thức tất cả các loại đồ ăn - thậm chí cả những món lạ lẫm của địa phương mà tôi cam đoan chúng sẽ giết chết tôi. Tôi chiều chuộng bản thân mình hơn rất nhiều sau những năm qua! Chuyến đi gặp phải những trận gió mùa và bão to đủ sức đưa tôi vào quan tài, nhưng tôi không thấy khiếp sợ mà còn thấy niềm vui thích lớn lao từ toàn bộ chuyến phiêu lưu này.

“Tôi chơi rất nhiều trò chơi trên boong tàu, ca hát, kết bạn, thức đến nửa đêm. Khi đến Trung Quốc và Ấn Độ, tôi nhận ra rằng những lo toan về công việc mà mình từng đối mặt hồi ở nhà vẫn còn là thiên đường nếu đem so sánh với sự nghèo đói ở phương Đông. Tôi chấm dứt những lo lắng vô nghĩa và cảm thấy khỏe khoắn hẳn. Khi trở lại Mỹ, tôi tăng lên chín mươi pound (khoảng 40 kilogam). Tôi gần như đã quên rằng mình từng bị loét dạ dày. Chưa bao giờ trong đời tôi cảm thấy khỏe hơn thế. Tôi trở lại với công việc, từ đó đến giờ chưa bị ốm một lần nào”.

Vào thời điểm xảy ra chuyện này, Earl P. Haney chưa từng nghe nói về Willis H. Carrier và kỹ năng giải quyết lo âu của ông. Gần đây anh ta nói với tôi: “Nhưng giờ tôi đã nhận ra mình đang vô thức áp dụng nguyên tắc tương tự. Tôi tự nhủ mình phải đối mặt với điều tồi tệ nhất có thể xảy ra - trong trường hợp của tôi, là cái chết. Nhưng sau đó tôi lại cảm thấy tốt hơn nhiều khi tận hưởng bằng hết quãng thời gian còn lại của tôi”. Anh ta nói tiếp: “Nếu tôi còn tiếp tục lo lắng sau khi lên con tàu đó, không nghi ngờ gì nữa chuyến khứ hồi của tôi sẽ là nằm trong quan tài đó. Nhưng thay vào đó tôi thư giãn, quên hết tất cả. Và sự điềm tĩnh trong tâm trí này tái tạo năng lượng cho tôi, thực sự đã cứu vớt cuộc đời tôi”. (Earl P. Haney hiện đang sống tại 52 Wedgemere Ave., Winchester, Mass.)

Bây giờ nếu Willis H. Carrier có thể cứu được một hợp đồng 20.000 USD, nếu một doanh nhân New York có thể cứu bản thân mình không bị khánh kiệt vì kẻ tống tiền, và nếu Earl P. Haney có thể thực sự thoát khỏi cái chết, bằng cách sử dụng công thức kỳ diệu này, vậy chẳng phải công thức này là câu trả lời cho các rắc rối của chính bạn hay sao? Chẳng phải nó sẽ giúp giải quyết những vấn đề bạn cho rằng gần như không thể giải quyết?

Vậy thì, Quy tắc 2: Nếu bạn đang lo lắng về vấn đề gì, hãy áp dụng công thức kỳ diệu của Willis H. Carrier bằng cách thực hiện 3 điều sau:

1/ Tự hỏi bản thân: “Điều tệ nhất có thể xảy ra là gì?”

2/ Chuẩn bị tinh thần chấp nhận điều tồi tệ nhất

3/ Sau đó bình tĩnh cải thiện tình trạng tồi tệ nhất.